Pregabaline: werking, bijwerkingen en dosering

Wat is pregabaline en welke werkzame stof zit erin

Pregabaline is de naam van de werkzame stof en tegelijk de naam waaronder het middel meestal wordt afgeleverd. In het Belgische geneesmiddelenregister staan onder meer Lyrica en Lynagex, naast verpakkingen onder generische namen van EG, Teva, Sandoz, Krka, Accord, Zentiva en Viatris. Alle in België geregistreerde verpakkingen zijn bedoeld voor inname via de mond.

De stof wordt ingedeeld bij de gabapentinoïden, samen met gabapentine. Beide werken in op hetzelfde aangrijpingspunt in het zenuwstelsel, maar ze zijn niet uitwisselbaar: de doseringen verschillen en de overstap van het ene naar het andere middel hoort door een arts te worden begeleid.

De samenstelling, de sterkte en de hulpstoffen van uw verpakking staan in de bijsluiter in de doos. De officiële gegevens over de in België vergunde verpakkingen worden bijgehouden door het FAGG.

Waarom wij pregabaline niet voorschrijven

Gabapentinoïden staan op de lijst van middelen die wij niet beoordelen. Dat geldt voor de eerste behandeling én voor de verlenging van een behandeling die al loopt, en het geldt ongeacht wat er op uw oude doos staat. Er is dus geen situatie waarin een aanvraag bij ons tot een document voor dit middel leidt.

Daarnaast kent het grensoverschrijdend voorschrift een Europese uitzondering: verdovende middelen en psychotrope stoffen vallen buiten die regeling. Dat staat los van onze eigen keuze en beperkt wat via deze weg überhaupt mogelijk is; de grondslag daarvan is artikel 11 van Richtlijn 2011/24/EU.

Wij zeggen dit liever op voorhand dan na een betaling. Een vragenlijst invullen voor een middel dat wij hoe dan ook niet beoordelen, kost u tijd en levert niets op. Loopt uw behandeling en dreigt uw voorraad op te raken, neem dan tijdig contact op met de arts die ze heeft gestart, of met uw huisarts.

Ook een andere stof uit een aanverwante groep beschrijven wij zonder aanbod; zie /geneesmiddelen/escitalopram/. Ook daar staat de informatie er om u te helpen inschatten wat u met uw eigen arts moet bespreken.

Waarvoor wordt pregabaline gebruikt

Pregabaline wordt gebruikt bij zenuwpijn: pijn die ontstaat doordat zenuwen zelf beschadigd of geprikkeld zijn. Die pijn voelt anders dan gewone pijn en wordt vaak beschreven als brandend, schietend of als tintelingen en een doof gevoel. Gewone pijnstillers helpen er meestal maar beperkt bij, en dat is precies waarom er een ander soort middel wordt ingezet.

Daarnaast wordt de stof gebruikt als aanvullende behandeling bij bepaalde vormen van epilepsie, en bij een gegeneraliseerde angststoornis. Dat zijn drie heel verschillende situaties, met verschillende doseringen en een verschillende opvolging.

In alle drie de gevallen gaat het om een behandeling die een arts start na onderzoek en die daarna wordt geëvalueerd: werkt het voldoende, wegen de bijwerkingen op tegen het effect, en kan de dosis omlaag. Die evaluatie is geen formaliteit en kan niet uit een ingevuld formulier volgen.

Hoe werkt pregabaline

Pregabaline bindt zich aan een onderdeel van de kanaaltjes waarlangs calcium de zenuwuiteinden binnenkomt. Daardoor geven overactieve zenuwcellen minder signaalstoffen af. Het resultaat is dat prikkels die als pijn of als spanning worden doorgegeven, worden afgeremd.

Het middel dooft de pijn niet zoals een pijnstiller dat doet: het verandert de manier waarop het zenuwstelsel prikkels doorgeeft. Daarom is het effect meestal pas na verloop van tijd te beoordelen, en daarom wordt bij de start doorgaans laag begonnen en geleidelijk opgebouwd.

Dezelfde werking verklaart de bekendste bijwerkingen. Slaperigheid, duizeligheid en een wat wattig gevoel in het hoofd horen bij de manier waarop de stof ingrijpt, en zijn vooral in de eerste periode en na elke verhoging merkbaar.

Dosering, stoppen en waarom afbouwen belangrijk is

De dosis bepaalt de arts, en die wordt in de regel geleidelijk opgebouwd en over de dag verdeeld. Bij nierproblemen wordt ze aangepast, omdat de stof vooral via de nieren het lichaam verlaat. Vergelijk bij elke nieuwe doos wat er op de verpakking staat met wat op uw voorschrift staat.

Stop nooit abrupt. Bij plots stoppen zijn onthoudingsverschijnselen beschreven: slapeloosheid, hoofdpijn, misselijkheid, angst, zweten en diarree. Afbouwen gebeurt daarom stapsgewijs en volgens een schema dat de arts met u afspreekt, ook wanneer u het middel maar kort hebt gebruikt.

Een vergeten dosis haalt u niet in met een dubbele inname. Volg wat de bijsluiter daarover zegt en ga daarna verder met het gebruikelijke schema.

Merkt u dat u meer nodig hebt voor hetzelfde effect, of dat u het middel om een andere reden gebruikt dan waarvoor het is voorgeschreven, bespreek dat dan met uw arts. Voor deze groep is misbruik beschreven, en dat gesprek voeren is verstandiger dan de dosis zelf aanpassen.

Waar u op moet letten

Slaperigheid en duizeligheid maken autorijden en het bedienen van machines onveilig, zeker in het begin van de behandeling en na elke verhoging. Wacht tot u weet hoe u reageert, en houd er rekening mee dat vallen bij oudere mensen ernstige gevolgen kan hebben.

Een belangrijke waarschuwing betreft ademhalingsproblemen. In combinatie met opioïden, met andere middelen die het centrale zenuwstelsel dempen, bij bestaande longproblemen en bij oudere mensen is ernstige ademhalingsdepressie beschreven. Meld daarom altijd welke andere middelen u gebruikt.

Bij behandelingen die op het zenuwstelsel inwerken, geldt een algemene waarschuwing over stemming en gedachten: onrust, somberheid of gedachten aan zelfdoding kunnen optreden of verergeren. Merken u of uw omgeving zoiets, neem dan meteen contact op met uw arts en wacht niet tot de volgende afspraak.

Bent u zwanger, denkt u dat u zwanger bent, hebt u een kinderwens of geeft u borstvoeding, bespreek dat dan met uw arts vóór de start en ook tijdens de behandeling. Verder zijn allergische reacties, zwelling van gezicht of ledematen, en gewichtstoename beschreven; ook een verandering in het zicht is een reden om contact op te nemen.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

De belangrijkste wisselwerkingen zijn die met middelen die net als pregabaline het zenuwstelsel dempen: opioïde pijnstillers, slaapmiddelen, kalmeermiddelen, bepaalde middelen tegen allergie en sommige middelen tegen epilepsie. Samen versterken ze slaperigheid, verwardheid en het risico op ademhalingsproblemen.

Pregabaline wordt nauwelijks in de lever omgezet, waardoor er minder wisselwerkingen via die weg zijn dan bij veel andere geneesmiddelen. Dat maakt de combinatie met dempende middelen niet minder belangrijk: die gaat niet over afbraak, maar over het opgetelde effect.

Geef aan uw arts en aan uw apotheker een volledige lijst door van alles wat u gebruikt, ook wat u zonder voorschrift koopt, en van voedingssupplementen en kruidenpreparaten. De volledige lijst van bekende wisselwerkingen staat in de bijsluiter van uw verpakking.

Alcohol versterkt de slaperigheid en de duizeligheid en wordt tijdens deze behandeling afgeraden. Dat geldt ook voor kleine hoeveelheden wanneer u nog moet rijden of werken met machines.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

Het vaakst worden slaperigheid, duizeligheid, hoofdpijn, een wazig of dubbel zicht, moeite met concentreren, een droge mond, gewichtstoename en vocht vasthouden in de benen beschreven. Veel van die klachten zijn het uitgesprokenst in de eerste periode en na elke verhoging van de dosis.

Verder worden stemmingsveranderingen, verwardheid, coördinatieproblemen, obstipatie en seksuele functiestoornissen gemeld. Zeldzamer, maar ernstig, zijn allergische reacties, ernstige huidreacties en ademhalingsdepressie, vooral in combinatie met andere dempende middelen.

Zoek onmiddellijk medische hulp bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij ademhalingsmoeilijkheden of oppervlakkige ademhaling, bij een uitgebreide huiduitslag met blaren of vervelling, of bij plotse verwardheid. Neem meteen contact op met uw arts bij gedachten aan zelfdoding of bij een duidelijke verslechtering van uw stemming.

Een vermoedelijke bijwerking meldt u aan uw arts of apotheker. In België verzamelt het FAGG die meldingen; ze dragen bij aan wat er bekend is over geneesmiddelen die al in gebruik zijn.