Naar de inhoud

Escitalopram (Sipralexa): werking, bijwerkingen en afbouwen

Escitalopram is een antidepressivum uit de groep van de SSRI's, onder meer als Sipralexa; alle verpakkingen worden in België op medisch voorschrift afgeleverd. Het wordt gebruikt bij depressie en bij enkele angststoornissen, en zowel de start als het afbouwen horen bij een arts die u opvolgt. Geneesmiddelen voor depressie, angst en andere psychiatrische aandoeningen beoordelen wij op deze markt niet. Deze pagina is daarom uitsluitend informatief, zonder aanvraagknop.

Wat is escitalopram

Escitalopram is de werkzame stof; het behoort tot de selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's). In de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) staat de stof onder meer als Sipralexa en Escidivule en onder generische namen. Het gaat telkens om tabletten om in te nemen, in sterktes van 5 tot 20 mg, waaronder ook tabletten die in de mond uiteenvallen.

De meeste verpakkingen worden afgeleverd op medisch voorschrift. Een deel, onder meer grote verpakkingen voor de ziekenhuisapotheek, valt onder een beperkt medisch voorschrift. Welke sterkte en welke hulpstoffen in uw doos zitten, leest u in de bijsluiter.

Andere middelen bij depressie en angst beschrijven wij op de pagina's over sertraline en mirtazapine; een overzicht staat op de pagina depressie en angst.

Waarvoor escitalopram geregistreerd is

Volgens rubriek 4.1 van de SKP van Sipralexa is escitalopram geregistreerd voor de behandeling van majeure depressieve episodes, paniekstoornis met of zonder agorafobie, sociale angststoornis, gegeneraliseerde angststoornis en obsessieve-compulsieve stoornis.

De SKP gaat uit van één inname per dag, met of zonder voedsel. Bij ouderen boven 65 jaar, bij leverproblemen en bij mensen die de stof trager afbreken, start men met een lagere dosis. Sipralexa wordt niet gebruikt bij kinderen en jongeren onder 18 jaar. De SKP vraagt ook om het nut van de behandeling en de dosis op regelmatige tijdstippen opnieuw te beoordelen; dat gesprek voert de arts die u opvolgt.

Waarom wij escitalopram niet beoordelen

Dit geneesmiddel schrijven wij niet voor, ook niet als voortzetting van een behandeling die al loopt. Geneesmiddelen voor depressie, angst en andere psychiatrische aandoeningen beoordelen wij op deze markt niet. Een vragenlijst invullen voor dit middel leidt bij ons dus in geen enkel geval tot een document.

Raakt uw voorraad op, neem dan tijdig contact op met uw huisarts of met de arts die de behandeling heeft gestart, en wacht niet tot de laatste doos leeg is. Abrupt stoppen moet vermeden worden, en dat maakt tijdig regelen belangrijk.

Hoe werkt escitalopram

Escitalopram remt selectief de heropname van serotonine, een signaalstof in de hersenen. Volgens rubriek 5.1 van de SKP heeft de stof weinig of geen affiniteit voor een reeks andere receptoren, onder meer voor histamine en voor de receptoren van dopamine en acetylcholine.

Het effect komt geleidelijk. Bij depressie wordt volgens de SKP een respons gewoonlijk na 2 tot 4 weken bereikt, en bij paniekstoornis duurt het ongeveer 3 maanden tot het volle effect. Bijwerkingen zijn het talrijkst in de eerste of tweede week en nemen daarna meestal af. Bij paniekstoornis kan de angst bij de start eerst toenemen; die reactie verdwijnt volgens de SKP doorgaans binnen twee weken, en daarom wordt met een lage dosis gestart.

Autorijden en machines bedienen

Volgens rubriek 4.7 van de SKP heeft escitalopram geen invloed op de intellectuele functie of de psychomotorische prestaties aangetoond, maar kan elk geneesmiddel dat op de psyche inwerkt het beoordelingsvermogen of de vaardigheden verstoren. Wie escitalopram gebruikt, wordt daarom gewaarschuwd voor een mogelijke invloed op het besturen van een voertuig en het bedienen van machines.

Rij dus niet met de wagen en bedien geen machines zolang u niet weet hoe u op het middel reageert, zeker niet in de eerste weken, na een dosisverhoging of als u slaperigheid of duizeligheid merkt.

Afbouwen: waarom u niet abrupt stopt

De SKP zegt dat abrupt stoppen vermeden moet worden. Bij het stoppen wordt de dosis volgens rubriek 4.2 geleidelijk verlaagd over minstens één tot twee weken, en volgens rubriek 4.4 eventueel over enkele weken of maanden, naargelang wat u nodig hebt. Verschijnen er bij het afbouwen klachten die u niet kunt verdragen, dan kan de arts de vorige dosis hervatten en daarna trager afbouwen.

De klachten die bij het stoppen het vaakst gemeld worden, zijn duizeligheid, tintelingen of schokgevoelens, slaapproblemen en intense dromen, onrust of angst, misselijkheid of braken, beven, verwardheid, zweten, hoofdpijn, diarree, hartkloppingen, wisselende emoties, prikkelbaarheid en zichtstoornissen. Meestal zijn ze licht tot matig en verdwijnen ze binnen twee weken, maar bij sommige mensen houden ze 2 tot 3 maanden of langer aan.

Voelt u zich beter, dan is dat geen teken om te stoppen. Bij depressie vermeldt de SKP dat de behandeling na het verdwijnen van de klachten nog minstens 6 maanden wordt voortgezet. Wanneer en hoe u afbouwt, beslist u samen met uw arts.

Bent u een dosis vergeten, neem dan geen dubbele dosis. Volgens de bijsluiter neemt u de vergeten dosis nog in als u het vóór het slapengaan merkt; merkt u het pas 's nachts of de volgende dag, dan slaat u ze over en gaat u verder zoals gewoonlijk.

Gedachten aan zelfdoding: waar u op let

Depressie gaat volgens de SKP gepaard met een verhoogd risico op gedachten aan zelfdoding, zelfverwonding en zelfdoding, en dat risico blijft bestaan tot er duidelijke verbetering is. Omdat die verbetering weken kan duren, is nauwe opvolging nodig, vooral bij de start en na elke dosiswijziging. De SKP waarschuwt bovendien voor een hoger risico op suïcidaal gedrag bij volwassenen jonger dan 25 jaar die antidepressiva gebruiken.

Merkt u of iemand in uw omgeving gedachten aan zelfdoding, een verergering van de klachten of ongewone gedragsveranderingen, zoek dan meteen medische hulp en wacht niet op de volgende afspraak. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24. Zelfmoordlijn 1813: gratis en anoniem, 24/7 bereikbaar. Tele-Onthaal 106: gratis en anoniem, 24 uur op 24. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter.

Wanneer extra voorzichtigheid nodig is

Escitalopram mag volgens de SKP niet worden gebruikt bij een bekende verlenging van het QT-interval of een aangeboren verlengd QT-syndroom, en evenmin samen met andere middelen die het QT-interval verlengen. Treden tijdens de behandeling tekenen van hartritmestoornissen op, zoals een snelle, onregelmatige hartslag of flauwvallen, dan wordt de behandeling gestopt en een ECG gemaakt.

Vertel uw arts ook of u epilepsie hebt, ooit een manische periode doormaakte, diabetes, glaucoom of een neiging tot bloedingen hebt, en of uw lever of nieren minder goed werken. Bij ouderen, bij levercirrose en samen met andere middelen die het natrium kunnen verlagen, kan het natriumgehalte in het bloed dalen; misselijkheid, een algemeen ongemak, spierzwakte en verwardheid kunnen daarop wijzen. Seksuele bijwerkingen kunnen volgens de SKP soms aanhouden, ook na het stoppen van de behandeling.

Bent u zwanger, wilt u zwanger worden of geeft u borstvoeding, bespreek dat dan met uw arts. Volgens de SKP wordt Sipralexa tijdens de zwangerschap alleen gebruikt als het strikt noodzakelijk is, na een zorgvuldige afweging; abrupt stoppen wordt ook dan vermeden, en pasgeborenen worden na gebruik laat in de zwangerschap geobserveerd. Borstvoeding wordt tijdens de behandeling afgeraden.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

De combinatie met niet-selectieve, irreversibele MAO-remmers is tegenaangewezen wegens het risico op een serotoninesyndroom. Volgens de SKP start escitalopram pas 14 dagen na het stoppen van zo'n MAO-remmer, en na het stoppen van escitalopram wacht men minstens 7 dagen voor zo'n MAO-remmer begint. Ook moclobemide en het antibioticum linezolide worden niet gecombineerd.

Voorzichtigheid geldt bij andere middelen met een serotonerg effect, zoals tramadol en triptanen tegen migraine, en bij sint-janskruid. Bloedverdunners, acetylsalicylzuur en ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) verhogen samen met escitalopram de kans op bloedingen. Gebruikt u plaspillen, meld dat dan ook: een tekort aan zouten door plaspillen is volgens de bijsluiter een reden om extra op het hartritme te letten. Bepaalde maagzuurremmers, zoals omeprazol, kunnen de concentratie van escitalopram in het bloed verhogen.

Alcohol wordt volgens de SKP afgeraden, zoals bij andere geneesmiddelen die op de psyche inwerken. Geef uw arts en apotheker een volledige lijst van wat u gebruikt, ook middelen uit de apotheek of de winkel en kruidenpreparaten.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

Hoofdpijn en misselijkheid zijn volgens de SKP de bijwerkingen die het vaakst voorkomen. Vaak worden ook een veranderde eetlust, gewichtstoename, angst en rusteloosheid, abnormale dromen, minder zin in seks, slapeloosheid of slaperigheid, duizeligheid, geeuwen, tintelingen, beven, diarree, verstopping, braken, een droge mond, meer zweten, gewrichts- en spierpijn, vermoeidheid en koorts gemeld, en bij mannen ejaculatiestoornissen en erectieproblemen. Soms komen huiduitslag, jeuk en netelroos voor.

Volgens de bijsluiter neemt u contact op met uw arts of gaat u meteen naar het ziekenhuis bij ongewone bloedingen, ook in het maag-darmstelsel; bij zwelling van huid, tong, lippen, keel of gezicht, netelroos of moeite met ademen of slikken; bij stuipen; bij hoge koorts met onrust, verwardheid, beven of plotse spiersamentrekkingen, wat op een serotoninesyndroom kan wijzen; bij een gele verkleuring van huid of ogen; en bij een snelle, onregelmatige hartslag of flauwvallen.

Een vermoedelijke bijwerking kunt u melden aan uw arts of apotheker, of zelf bij het FAGG via eenbijwerkingmelden.be.

Over deze pagina

Medisch nagekeken door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over.

Is escitalopram voorschriftplichtig?

Ja. In de Belgische geneesmiddelendatabank worden de verpakkingen van escitalopram afgeleverd op medisch voorschrift; een deel, onder meer voor de ziekenhuisapotheek, valt onder een beperkt medisch voorschrift. Bij ons kunt u dit middel niet aanvragen.

Kan ik escitalopram online laten voorschrijven?

Niet bij ons: dit geneesmiddel schrijven wij niet voor, ook niet als voortzetting. Neem tijdig contact op met uw huisarts of met de arts die de behandeling heeft gestart, vóór uw laatste doos op is, want abrupt stoppen moet vermeden worden.

Hoe snel werkt escitalopram?

Bij depressie wordt volgens de SKP een respons gewoonlijk na 2 tot 4 weken bereikt; bij paniekstoornis duurt het ongeveer 3 maanden tot het volle effect. Bijwerkingen komen vaak eerst en nemen daarna meestal af. Merkt u na de afgesproken periode geen verbetering, bespreek dat dan met uw arts in plaats van zelf de dosis aan te passen.

Mag ik autorijden met escitalopram?

De SKP waarschuwt voor een mogelijke invloed op het besturen van voertuigen en het bedienen van machines, omdat elk geneesmiddel dat op de psyche inwerkt het beoordelingsvermogen kan verstoren. Rij niet zolang u niet weet hoe u reageert, zeker niet in de eerste weken of bij slaperigheid en duizeligheid.

Welke bijwerkingen komen vaak voor?

Hoofdpijn en misselijkheid komen het vaakst voor, gevolgd door onder meer slaapproblemen, duizeligheid, zweten en minder zin in seks. Bij de start en na een dosiswijziging let u extra op onrust en op gedachten aan zelfdoding; zoek dan meteen hulp.

Mag ik alcohol drinken bij escitalopram?

De SKP verwacht geen rechtstreekse wisselwerking tussen escitalopram en alcohol, maar raadt de combinatie toch af, zoals bij andere geneesmiddelen die op de psyche inwerken. Bespreek uw alcoholgebruik open met uw arts.

Kan ik zomaar stoppen met escitalopram?

Nee. Abrupt stoppen moet volgens de SKP vermeden worden: de dosis wordt geleidelijk verlaagd, zo nodig over enkele weken of maanden. Bij het stoppen kunnen duizeligheid, tintelingen, slaapproblemen, onrust en misselijkheid optreden. Het afbouwschema spreekt u af met uw arts.

Waar kan ik terecht als het slechter gaat?

Neem contact op met uw huisarts en wacht niet op een geplande afspraak. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24. Zelfmoordlijn 1813: gratis en anoniem, 24/7 bereikbaar. Tele-Onthaal 106: gratis en anoniem, 24 uur op 24. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter.