Naar de inhoud

GLP-1 en andere vermageringsmiddelen: wat de arts nagaat

Vermageringsmiddelen uit de GLP-1-groep zijn geneesmiddelen op medisch voorschrift, die als aanvulling op aangepaste voeding en meer beweging worden gebruikt. Voor gewichtsbeheersing zijn tirzepatide, semaglutide 2,4 mg en liraglutide 3 mg geregistreerd; semaglutide bij diabetes type 2 is een ander geneesmiddel met een andere indicatie. Hier leest u voor wie deze middelen bedoeld zijn, wat de arts nagaat en hoe de beoordeling verloopt.

Welke GLP-1-middelen voor gewichtsbeheersing geregistreerd zijn

Voor gewichtsbeheersing gaat het in deze groep om drie werkzame stoffen: tirzepatide, semaglutide en liraglutide. In SAM, de Belgische authentieke bron voor geneesmiddelen, hebben alle verpakkingen met deze stoffen afleveringswijze M1, medisch voorschrift.

De werkzame stof zegt meer dan de naam op de doos: twee geneesmiddelen met dezelfde stof kunnen een andere sterkte, een ander opbouwschema en een andere geregistreerde indicatie hebben. In de volksmond spreekt men bij gewichtsbeheersing ook van een afslankmiddel of van afvalmedicatie.

Daarnaast bestaan er vermageringsmiddelen met een heel ander werkingsmechanisme, die als capsule of tablet worden ingenomen. Ze horen medisch niet bij de GLP-1-groep en staan daarom niet in de tabel op deze pagina. Of zo'n middel voor u zin heeft, overlegt u met de arts die u opvolgt.

Voor wie deze middelen geregistreerd zijn

Bij volwassenen gaan de SKP's van semaglutide 2,4 mg, liraglutide 3 mg en tirzepatide (rubriek 4.1) uit van dezelfde drempel: bij aanvang een BMI vanaf 30 kg/m², of een BMI tussen 27 en 30 kg/m² met daarnaast ten minste één gewichtsgebonden aandoening, bijvoorbeeld hoge bloeddruk, afwijkende bloedvetten, slaapapneu of een verstoorde suikerhuishouding. Het geneesmiddel komt altijd bovenop een caloriearm eetpatroon en meer lichaamsbeweging, nooit in de plaats daarvan.

Voor jongeren verschilt het per stof. De SKP van semaglutide 2,4 mg en van liraglutide 3 mg bevat aparte criteria voor jongeren, die van liraglutide ook voor kinderen. Tirzepatide is voor gewichtsbeheersing alleen bij volwassenen geregistreerd. Bij liraglutide en bij jongeren onder semaglutide noemt de SKP bovendien een evaluatiemoment na 12 weken op de onderhoudsdosis of de hoogste dosis die verdragen wordt: blijft het resultaat onder de grens uit de SKP, dan wordt de behandeling gestopt of heroverwogen.

Een GLP-1-middel is geen product voor wie zonder medische reden een paar kilo wil verliezen. De registratie is gebonden aan omschreven criteria, en een voorschrift buiten die criteria kan de arts niet verantwoorden. Wie geen medische indicatie heeft, krijgt geen voorschrift. Dat is geen formaliteit, maar de kern van de beoordeling.

Werkzame stoffen naast elkaar

De tabel vat rubriek 4.1 en 4.2 van de SKP samen, zonder merknamen. De arts bepaalt de dosis en het tempo van de opbouw. Bij semaglutide vermeldt de SKP dat een volgende stap kan worden uitgesteld, of dat de dosis kan terugkeren naar de vorige stap, wanneer de maag-darmklachten duidelijk zijn. Hoe u een gemiste dosis opvangt, verschilt per stof en staat in de bijsluiter.

Werkzame stof en vormHoe vaakOpbouw volgens de SKP (rubriek 4.2)Geregistreerd voor (rubriek 4.1)
Tirzepatide, pen of injectieflaconEenmaal per week, onder de huidStart met 2,5 mg, na 4 weken 5 mg; daarna kan de dosis telkens na minstens 4 weken met 2,5 mg stijgen. Onderhoud 5, 10 of 15 mg, maximaal 15 mgGewichtsbeheersing bij volwassenen; daarnaast diabetes type 2
Semaglutide 2,4 mg, pen of voorgevulde spuitEenmaal per week, onder de huidTelkens 4 weken 0,25 mg, 0,5 mg, 1 mg en 1,7 mg, daarna onderhoud 2,4 mg. Bij volwassenen met obesitas bij de start kan de dosis na minstens 4 weken op 2,4 mg naar 7,2 mgGewichtsbeheersing bij volwassenen en bij jongeren vanaf 12 jaar volgens de criteria van de SKP
Semaglutide, tabletEenmaal per dag, op een lege maagStart met 1,5 mg, daarna 4 mg, 9 mg en 25 mg, telkens na minstens 4 weken. Onderhoud 25 mg, één tablet per dagGewichtsbeheersing bij volwassenen
Liraglutide 3 mg, penEenmaal per dag, onder de huidStart met 0,6 mg, elke week 0,6 mg meer, tot de onderhoudsdosis van 3,0 mgGewichtsbeheersing bij volwassenen, en volgens de criteria van de SKP bij jongeren en kinderen

Afvallen met medicatie: hoe deze middelen werken

Semaglutide en liraglutide bootsen GLP-1 na, een darmhormoon dat na een maaltijd vrijkomt. Tirzepatide werkt daarnaast op de receptor van GIP, een tweede darmhormoon. Volgens rubriek 5.1 van de SKP grijpen deze stoffen in op de regeling van eetlust en voedselinname: het verzadigingsgevoel neemt toe en het hongergevoel neemt af. Bij diabetes type 2 helpen ze bovendien de bloedsuiker te regelen.

De tragere maaglediging merkt u het duidelijkst aan misselijkheid en andere klachten van maag en darmen, vooral zolang de dosis nog wordt opgedreven. Daarom wordt stap voor stap opgebouwd: volgens de SKP verkleint dat de kans op maag-darmklachten.

Ongebruikte pennen bewaart u in de koelkast, niet in de vriezer; hoe lang een pen daarbuiten mag blijven, staat in de bijsluiter. Deel uw pen nooit met iemand anders, ook niet met een nieuwe naald.

Bijwerkingen die vaak voorkomen

In de SKP van de drie stoffen staan maag-darmklachten bovenaan: misselijkheid, braken, diarree, verstopping en buikpijn, daarnaast een opgeblazen gevoel, oprispingen en zure reflux. Ze komen vooral voor in de weken na een dosisverhoging en nemen daarna bij veel mensen af. Bij braken of diarree is het belangrijk om uitdroging te voorkomen door voldoende te drinken.

Verder beschrijven de SKP's onder meer vermoeidheid, duizeligheid, reacties op de injectieplaats en galstenen, bij semaglutide 2,4 mg en liraglutide ook hoofdpijn, en bij tirzepatide en semaglutide 2,4 mg ook haaruitval. Gebruikt u daarnaast insuline of een sulfonylureumderivaat, dan is de kans op een te lage bloedsuiker groter; de arts kan dan de dosis van die middelen verlagen. Die combinatie hoort uitdrukkelijk bij de arts besproken te worden.

Bij sommige klachten wacht u niet af. Ernstige, aanhoudende pijn in de maagstreek die naar de rug kan uitstralen, met of zonder braken, kan wijzen op een ontsteking van de alvleesklier: stop dan met het middel en zoek dringend medische hulp. Hevige pijn rechts boven in de buik kan op de galblaas wijzen. Zwelling van gezicht, lippen of keel en benauwdheid wijzen op een ernstige allergische reactie. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter.

Wanneer deze groep niet past

Zwangerschap en borstvoeding sluiten het gebruik uit. Wie zwanger wil worden, bespreekt dat vooraf: volgens de SKP stopt u met tirzepatide minstens een maand en met semaglutide minstens twee maanden voor een geplande zwangerschap, en met liraglutide zodra u zwanger wilt worden. Vrouwen die zwanger kunnen worden, gebruiken volgens de SKP van tirzepatide en semaglutide anticonceptie tijdens de behandeling. Gebruikt u de pil en start u met tirzepatide, meld dat dan uitdrukkelijk aan de arts.

De arts gaat ook na of er andere redenen zijn om deze groep niet te gebruiken: een doorgemaakte ontsteking van de alvleesklier, bepaalde schildklieraandoeningen bij uzelf of in de familie, ernstige maag- en darmproblemen zoals een sterk vertraagde maaglediging, en een eetstoornis in de voorgeschiedenis. Ook uw nier- en leverfunctie en uw andere geneesmiddelen wegen mee. Semaglutide en liraglutide worden volgens hun SKP niet gecombineerd met een ander GLP-1-middel.

Gaat u onder narcose of onder diepe sedatie, bijvoorbeeld voor een maag- of darmonderzoek, meld dan vooraf dat u dit middel gebruikt. Door de vertraagde maaglediging kan er nog maaginhoud aanwezig zijn, en die kan tijdens de ingreep in de longen terechtkomen.

Wanneer de arts weigert of u doorverwijst

Uw antwoorden vormen de basis voor de beslissing van de arts. Daarnaast kan de arts documenten, uitslagen of een meting opvragen, u aanraden om ter plaatse bij een arts langs te gaan, of de aanvraag afwijzen. De arts kan onder meer weigeren of u doorverwijzen in deze situaties:

  • uw situatie valt buiten de criteria uit rubriek 4.1 van de SKP;
  • u bent zwanger, u geeft borstvoeding of u wilt binnenkort zwanger worden;
  • uw antwoorden wijzen op een reden uit de vorige paragraaf om deze groep niet te gebruiken;
  • u zou twee GLP-1-middelen tegelijk gebruiken;
  • u hebt nieuwe of hevige klachten die eerst ter plaatse onderzocht moeten worden;
  • uw antwoorden zijn onvolledig en de gevraagde gegevens komen er niet.

Hoe de beoordeling verloopt

U vult een medische vragenlijst in, zowel om een behandeling te starten als om een lopende behandeling voort te zetten. De arts beoordeelt uw antwoorden schriftelijk en beslist of een voorschrift medisch verantwoord is. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Vraag in de apotheek gerust uitleg over het bewaren en het gebruik van de pen.

De opmaak van het document beantwoordt aan het Europese model dat Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU vastlegt. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht. Wij verkopen en versturen geen geneesmiddelen.

Labo- of beeldvormend onderzoek aanvragen doet u via een afzonderlijke dienst. Of het labo of het centrum op zo'n aanvraag ingaat, beslist het zelf, en voor het onderzoek betaalt u afzonderlijk. Voor opvolging, lichamelijk onderzoek en een eventuele doorverwijzing blijft uw eigen huisarts het aanspreekpunt.

Wat kost het?

De beoordeling door de arts kost 29,90 €. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.

Kiest u de optie Voorrang bij de beoordeling (9,90 €), dan schuift uw aanvraag in de volgorde naar voren, zonder dat wij daarbij een termijn beloven. Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald. Wat het geneesmiddel in de apotheek kost, hangt af van de stof, de sterkte en de verpakking; die bedragen vermelden wij niet.

Wie beoordeelt uw aanvraag?

Uw aanvraag bekijkt Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, aan de hand van wat u in de vragenlijst hebt ingevuld. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over.

Welk GLP-1-middel past bij mij?

Daar bestaat geen algemeen antwoord op. De keuze hangt af van de geregistreerde indicatie, van uw andere aandoeningen en geneesmiddelen, van hoe u een middel verdraagt en van uw wensen, bijvoorbeeld een wekelijkse injectie of een dagelijkse tablet. De arts beslist, samen met u.

Kan ik een vermageringsmiddel online laten beoordelen?

Ja, zowel om een behandeling te starten als om ze voort te zetten. Bij volwassenen vertrekt de SKP van een BMI vanaf 30 kg/m², of vanaf 27 kg/m² wanneer er daarnaast een gewichtsgebonden aandoening is. Zonder medische indicatie, tijdens zwangerschap of borstvoeding en bij bepaalde aandoeningen in uw voorgeschiedenis volgt een weigering.

Welke bijwerkingen komen vaak voor?

Vooral maag-darmklachten: misselijkheid, braken, diarree, verstopping en buikpijn, het sterkst kort na een dosisverhoging. Verder onder meer vermoeidheid, hoofdpijn, duizeligheid, reacties op de injectieplaats en galstenen. Bij ernstige, aanhoudende buikpijn die naar de rug kan uitstralen, bij hevige pijn rechts boven in de buik of bij tekenen van een allergische reactie zoekt u dringend medische hulp.

Betaalt het ziekenfonds een vermageringsmiddel terug?

Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.

Wat als ik wil stoppen of zwanger wil worden?

Stop niet op eigen houtje en bespreek het vooraf met de arts die u opvolgt. Bij een kinderwens noemt de SKP een vaste termijn: met tirzepatide stopt u minstens een maand en met semaglutide minstens twee maanden voor een geplande zwangerschap, en met liraglutide zodra u zwanger wilt worden.

Is semaglutide voor diabetes hetzelfde als semaglutide om af te vallen?

Nee. Het gaat om dezelfde stof, maar om verschillende geneesmiddelen met een andere geregistreerde indicatie, een andere pen en een ander opbouwschema. De ene vorm hoort bij de behandeling van diabetes type 2, de andere bij gewichtsbeheersing. Ze zijn dus niet zonder meer uitwisselbaar; overschakelen is een beslissing van de arts.

Komt het voorschrift in Recip-e of op mijngezondheid.be?

Nee. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht. Evenmin verschijnt het op mijngezondheid.be. Er is dus geen code om in de apotheek te laten oproepen.