Naar de inhoud

Ozempic (semaglutide) bij diabetes type 2: werking en dosering

Dit geneesmiddel bevat semaglutide, een GLP-1-analoog, en is geregistreerd voor volwassenen met diabetes type 2 bij wie de bloedsuiker onvoldoende geregeld is. U spuit het eenmaal per week onder de huid. Alle verpakkingen hebben afleveringswijze M1: u krijgt het alleen op medisch voorschrift. Voor gewichtsbeheersing bestaat een ander geneesmiddel met dezelfde stof, met een eigen dosering: semaglutide voor gewichtsbeheersing.

Welke stof en welke vormen

Het geneesmiddel bevat semaglutide. Die stof bootst glucagonachtig peptide 1 (GLP-1) na, een hormoon dat uw darm na een maaltijd afgeeft en dat meespeelt bij de regeling van de bloedsuiker en van de eetlust. In SAM, de Belgische authentieke bron voor geneesmiddelen, staat het in sterktes van 0,25 mg, 0,5 mg, 1 mg en 2 mg als oplossing voor injectie in een voorgevulde pen of in een voorgevulde injectiespuit. Het is geen tablet en geen insuline, ook al wordt het vaak samen met andere middelen tegen diabetes gebruikt.

Semaglutide bestaat ook als tablet voor diabetes type 2, en als pen en als tablet voor gewichtsbeheersing, telkens met een eigen geregistreerde indicatie en een eigen doseerschema. Overschakelen van de ene vorm naar de andere is geen vanzelfsprekendheid en is een beslissing van de arts. Hoe semaglutide verschilt van tirzepatide, leest u in het verschil tussen semaglutide en tirzepatide.

Waarvoor semaglutide in deze vorm geregistreerd is

De samenvatting van de productkenmerken (SKP) vermeldt in rubriek 4.1 waarvoor het geregistreerd is: volwassenen met diabetes type 2 die onvoldoende onder controle is, bovenop dieet en lichaamsbeweging. Het geneesmiddel wordt dan gebruikt als enige behandeling wanneer metformine niet geschikt is, of in combinatie met andere diabetesmiddelen, waaronder insuline. Bij kinderen en jongeren onder 18 jaar zijn veiligheid en werkzaamheid niet vastgesteld.

Volgens de SKP is semaglutide geen vervanger voor insuline en wordt het niet gebruikt bij diabetische ketoacidose. Diabetes type 1 valt buiten de registratie.

Een voorschrift buiten de geregistreerde indicatie is een beslissing die een arts moet onderbouwen en opvolgen. Een vragenlijst kan zo'n beslissing niet vervangen, en daarom beoordelen wij dit geneesmiddel niet voor gewichtsverlies buiten de registratie. Over de geneesmiddelen voor gewichtsbeheersing gaat de pagina GLP-1 en andere vermageringsmiddelen.

Hoe semaglutide werkt

Semaglutide bindt zich aan de GLP-1-receptor. Volgens rubriek 5.1 van de SKP verlaagt het de bloedsuiker op een manier die afhangt van de suikerwaarde: het stimuleert de afgifte van insuline en remt die van glucagon wanneer de bloedsuiker hoog is. Bij een te lage bloedsuiker vermindert semaglutide de insulineafgifte, terwijl de afgifte van glucagon niet wordt geremd.

De stof vertraagt daarnaast licht de lediging van de maag kort na de maaltijd en vermindert de eetlust en de energie-inname. Diezelfde vertraagde maaglediging verklaart de maag-darmklachten aan het begin van de behandeling.

De beoordeling gebeurt met laboratoriumuitslagen, door de arts die u opvolgt, en niet op gevoel.

Dosering volgens de SKP

De dosis bepaalt de arts. Rubriek 4.2 van de SKP beschrijft een stapsgewijze opbouw; de hogere stappen dienen om de regeling van de bloedsuiker verder te verbeteren. De tabel geeft dat schema weer.

StapDosis eenmaal per week
Start, eerste 4 weken0,25 mg (geen onderhoudsdosis)
Daarna0,5 mg
Indien nodig, na minstens 4 weken op 0,5 mg1 mg
Indien nodig, na minstens 4 weken op 1 mg2 mg
Maximale dosis2 mg

Gebruik van de pen of de injectiespuit

U spuit het geneesmiddel onder de huid van de buik, de dij of de bovenarm, eenmaal per week, op een vaste dag en op elk gewenst moment, los van de maaltijden. U mag van injectieplaats wisselen. De vaste dag mag u verschuiven, zolang er minstens 3 dagen tussen twee doses zitten. Deel uw pen of uw naalden met niemand.

Bent u een dosis vergeten, dan dient u die volgens de SKP zo snel mogelijk toe, binnen 5 dagen. Zijn er meer dan 5 dagen voorbij, sla de dosis dan over en neem de volgende op de gewone dag. Verdubbel de dosis niet op eigen initiatief.

Onderbreek de behandeling niet zelf, ook niet als u zich beter voelt: bij diabetes leidt een plotse onderbreking tot een slechtere regeling van de bloedsuiker. Hoe u de pen of de spuit bewaart, ook als ze al in gebruik is, staat in de bijsluiter.

Waar u op moet letten

Voor de start gaat de arts na of er redenen zijn om het geneesmiddel niet te gebruiken. Extra aandacht gaat naar een doorgemaakte alvleesklierontsteking, naar galblaasaandoeningen, naar ernstige maag-darmaandoeningen en naar bepaalde schildklier- en hormoonaandoeningen in de familie. Bij ernstige gastroparese wordt semaglutide volgens de SKP niet aanbevolen, net als bij ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV).

Ernstige, aanhoudende pijn in de maagstreek die naar de rug kan uitstralen, met misselijkheid en braken, is een reden om te stoppen en dringend medische hulp te zoeken. Is een ontsteking van de alvleesklier bevestigd, dan wordt volgens de SKP niet opnieuw met semaglutide gestart.

Bij hevig braken of diarree dreigt uitdroging en een slechtere nierfunctie; drink dan voldoende en neem contact op als de klachten aanhouden. Gebruikt u insuline en hebt u diabetische oogafwijkingen, dan beschrijft de SKP een verhoogd risico op complicaties daarvan; een snelle verbetering van de bloedsuiker kan het oog tijdelijk doen verslechteren. Bij oogafwijkingen die niet onder controle of niet stabiel zijn, wordt de dosis van 2 mg niet aanbevolen.

Zwangerschap, een kinderwens en borstvoeding bespreekt u vóór gebruik met een arts. Volgens de SKP gebruiken vrouwen die zwanger kunnen worden effectieve anticonceptie, wordt semaglutide niet gebruikt tijdens de zwangerschap en de borstvoeding, en stopt u minstens twee maanden voor een geplande zwangerschap.

Meld het geneesmiddel ook vóór een ingreep onder narcose of een onderzoek onder diepe sedatie, zoals een gastroscopie of een coloscopie. Door de vertraagde maaglediging kan er nog maaginhoud aanwezig zijn, en die kan tijdens de ingreep in de longen terechtkomen (aspiratie).

Verliest u plots het zicht in een oog of gaat uw gezichtsvermogen plots sterk achteruit, laat uw ogen dan dringend door een oogarts onderzoeken en breng ook uw behandelend arts op de hoogte. Bij behandeling met semaglutide is een verhoogd risico beschreven op niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie (NAION), een aandoening van de oogzenuw, die op elk moment tijdens de behandeling kan optreden. Of u moet stoppen, beslist uw arts; stop er dus niet op eigen houtje mee.

Wisselwerking met andere geneesmiddelen

Omdat de maag zich trager leegt, kunnen geneesmiddelen die u slikt anders worden opgenomen. Volgens rubriek 4.5 van de SKP is voorzichtigheid geboden bij geneesmiddelen die snel in de darm moeten worden opgenomen. Gebruikt u warfarine of een ander coumarinederivaat, dan raadt de SKP aan om bij de start de INR vaak te controleren. Van de pil verwacht de SKP geen verminderde werking.

De combinatie met insuline of met een sulfonylureumderivaat vraagt de meeste aandacht. De kans op een te lage bloedsuiker is dan groter, dus kan de arts de dosis van die middelen verlagen en vraagt de arts om vaker te meten. Volgens de bijsluiter kunnen tekenen van een lage bloedsuiker plots optreden: koud zweet, een koele bleke huid, hoofdpijn, een snelle hartslag, misselijkheid of erg hongerig zijn, veranderingen in het zien, slaperigheid, zwakte, nervositeit, verwardheid, concentratieproblemen of trillen.

Vertel de arts en de apotheker welke middelen u neemt, geneesmiddelen zonder voorschrift, voedingssupplementen en kruidenpreparaten inbegrepen. De volledige lijst met bekende wisselwerkingen staat in de bijsluiter en in de SKP.

Bijwerkingen en wanneer u hulp zoekt

De bijwerkingen die rubriek 4.8 van de SKP het vaakst vermeldt, betreffen maag en darmen. Zeer vaak gaat het om misselijkheid en diarree, vaak om braken, buikpijn, verstopping, een opgeblazen gevoel, winderigheid, oprispingen, indigestie, zure reflux en maagontsteking. Meestal zijn ze mild tot matig en van korte duur, het duidelijkst kort na een dosisverhoging.

Verder beschrijft de SKP onder meer een verminderde eetlust, duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid, galstenen en reacties op de injectieplaats. Minder vaak gaat het om een ontsteking van de alvleesklier of een vertraagde maaglediging, zelden om een ernstige allergische reactie en zeer zelden om NAION.

Zoek zonder uitstel medische hulp bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij ademhalingsproblemen, bij huiduitslag over het hele lichaam, bij ernstige buikpijn, bij aanhoudend braken, bij tekenen van een sterke daling van de bloedsuiker of bij een plotse achteruitgang van het zicht. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter.

Denkt u aan een bijwerking, laat dat dan weten aan de arts of de apotheker. Via het nationale meldsysteem dat in de bijsluiter staat, kunt u ze ook zelf melden.

Wat kost het?

Hoeveel u voor de beoordeling betaalt, toont de knop op deze pagina, waarmee u ook afrekent. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.

Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.

Hoe de beoordeling verloopt

U vult een medische vragenlijst in, om een behandeling binnen de registratie te starten of om ze voort te zetten. Bij diabetes type 2 beslist de arts op basis van uw gegevens en recente uitslagen of een start of een voortzetting verantwoord is; zwangerschap en borstvoeding sluiten het gebruik uit. De arts mag ook documenten, uitslagen of een meting opvragen, een bezoek ter plaatse bij een arts aanraden of de aanvraag afwijzen. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.

Voor de opmaak van het document geldt het Europese model dat Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU beschrijft. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht. Wij verkopen en versturen geen geneesmiddelen.

Wie beoordeelt uw aanvraag?

Uw antwoorden in de vragenlijst overloopt Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, waarna een schriftelijke beoordeling volgt. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. De arts heeft ook geen RIZIV-nummer.

Kan ik semaglutide zonder voorschrift krijgen?

Nee. In SAM staan alle verpakkingen van dit geneesmiddel met afleveringswijze M1, medisch voorschrift; hetzelfde geldt voor de andere geneesmiddelen met semaglutide die SAM vermeldt. Of een voorschrift volgt, beslist de arts.

Is semaglutide bij diabetes gevaarlijk?

Zoals elk geneesmiddel heeft semaglutide bijwerkingen en risico's, die de SKP in rubriek 4.4 en 4.8 beschrijft. Het vaakst gaat het om maag-darmklachten. Ernstiger zijn een ontsteking van de alvleesklier, complicaties van diabetische oogafwijkingen bij wie ook insuline gebruikt en, zeer zelden, NAION, een aandoening van de oogzenuw. Samen met insuline of een sulfonylureumderivaat is de kans op een te lage bloedsuiker groter. Of de behandeling voor u verantwoord is, beoordeelt de arts.

Welke bijwerkingen van semaglutide komen vaak voor?

Vooral maag-darmklachten: misselijkheid, diarree, braken, buikpijn en verstopping, het sterkst kort na een dosisverhoging. Bij ernstige, aanhoudende buikpijn, bij aanhoudend braken of bij tekenen van een allergische reactie stopt u met het geneesmiddel en zoekt u dringend medische hulp.

Kan ik semaglutide gebruiken om af te vallen?

Dit geneesmiddel is uitsluitend voor diabetes type 2 geregistreerd. Voor gewichtsbeheersing bestaat een ander geneesmiddel met semaglutide, met een eigen pen, een eigen opbouwschema en eigen criteria. Of dat voor u in aanmerking komt, beoordeelt de arts.

Mag ik alcohol drinken tijdens de behandeling?

De bijsluiter geeft daar geen aparte regel voor. Alcohol kan wel de bloedsuiker beïnvloeden en de kans op een te lage waarde vergroten, zeker in combinatie met insuline of een sulfonylureumderivaat, en het belast de maag, die tijdens deze behandeling vaak al gevoeliger is. Bespreek met de arts wat voor u verstandig is.

Betaalt het ziekenfonds semaglutide terug?

Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).