Saxenda (liraglutide) voor gewichtsbeheersing: werking en gebruik
Dit geneesmiddel bevat liraglutide, een GLP-1-analoog, en wordt alleen op medisch voorschrift afgeleverd. Het is geregistreerd voor gewichtsbeheersing bij obesitas en bij overgewicht met een gewichtsgerelateerde aandoening, altijd naast een caloriearm voedingspatroon en meer lichamelijke activiteit. U spuit het eenmaal per dag onderhuids in met een voorgevulde pen, onder toezicht van een arts.
Liraglutide: stof, vorm en verwante geneesmiddelen
Liraglutide lijkt sterk op het lichaamseigen darmhormoon GLP-1 (glucagonachtig peptide 1), dat na een maaltijd vrijkomt. Het geneesmiddel is een oplossing van 6 mg/ml in een voorgevulde pen voor onderhuidse injectie; het is geen tablet en geen insuline. Alle verpakkingen met liraglutide in de authentieke bron van het FAGG (SAM) zijn aan medisch voorschrift onderworpen.
Liraglutide bestaat ook als geneesmiddel dat volgens de SKP geregistreerd is voor de behandeling van diabetes type 2, niet voor gewichtsbeheersing. De hoogste aanbevolen dagdosis is daar 1,8 mg, bij gewichtsbeheersing 3,0 mg. Dezelfde stof maakt producten dus niet uitwisselbaar: de geregistreerde toepassing en het schema verschillen, en de keuze maakt de arts.
Verwante middelen bevatten semaglutide of tirzepatide, elk met een eigen schema en eigen geregistreerde toepassingen. Een overzicht vindt u op de pagina over afvallen met GLP-1-medicatie, en apart op de pagina's over semaglutide voor gewichtsbeheersing en tirzepatide.
Voor wie liraglutide bij gewichtsbeheersing bedoeld is
Volgens rubriek 4.1 van de SKP is dit geneesmiddel bedoeld als aanvulling op een caloriearm dieet en meer lichamelijke activiteit, voor gewichtsbeheersing bij volwassenen met obesitas of met overgewicht in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde aandoening, zoals prediabetes of diabetes type 2, hoge bloeddruk, verhoogde bloedvetten of obstructieve slaapapneu. De SKP beschrijft ook gebruik bij jongeren vanaf 12 jaar en bij kinderen van 6 tot 12 jaar, onder eigen voorwaarden; bij kinderen start de behandeling bij een arts met ervaring in de behandeling van obesitas bij kinderen. Of iemand aan die omschrijving voldoet, beoordeelt de arts.
Het middel vervangt voeding en beweging niet. Volgens de SKP wordt het effect bij volwassenen geëvalueerd na 12 weken op de dagdosis van 3,0 mg: is er dan onvoldoende gewichtsverlies, dan wordt de behandeling gestopt.
Wanneer u liraglutide niet gebruikt of extra voorzichtig bent
Volgens de SKP gebruikt u dit geneesmiddel niet als u overgevoelig bent voor liraglutide of voor een van de hulpstoffen. Liraglutide mag niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap en ook niet tijdens de borstvoeding. Wilt u zwanger worden of wordt u zwanger, dan wordt de behandeling gestopt.
Ook bij een persoonlijke of familiale voorgeschiedenis van medullair schildkliercarcinoom of van het syndroom van multipele endocriene neoplasie type 2 (MEN 2), bij een doorgemaakte alvleesklierontsteking en bij ernstige lever- of nierproblemen gebruikt u het niet. Het is geen vervanging voor insuline: bij diabetes type 1 en bij diabetische ketoacidose hoort het niet.
Daarnaast raadt de SKP het gebruik af bij ernstig hartfalen (NYHA-klasse IV), vanaf 75 jaar, bij een chronische darmontsteking (IBD), bij een vertraagde maaglediging door diabetes (gastroparese) en wanneer u al andere middelen voor gewichtsbeheersing gebruikt. Hebt u een schildklieraandoening, zoals knobbeltjes of een vergrote schildklier, dan is voorzichtigheid nodig en meldt u dat aan de arts.
Hoe liraglutide werkt
Volgens rubriek 1 van de bijsluiter grijpt het geneesmiddel aan op receptoren in de hersenen die de eetlust regelen: u voelt zich sneller verzadigd en hebt minder honger, waardoor u minder eet. Het vertraagt ook licht de lediging van de maag.
Maag-darmklachten komen vooral in de eerste weken van de behandeling voor; daarom wordt de dosis stap voor stap opgebouwd, zodat ze beter te verdragen zijn.
Dosisopbouw volgens de bijsluiter
De behandeling start met 0,6 mg per dag en wordt bij volwassenen in stappen van 0,6 mg verhoogd, met telkens minstens een week ertussen, tot de onderhoudsdosis van 3,0 mg. De arts vertelt u welke dosis u elke week gebruikt; het gebruikelijke schema uit de bijsluiter ziet er zo uit. Verdraagt u een volgende stap twee weken na elkaar niet, dan wordt volgens de SKP overwogen de behandeling te stoppen. Een dosis hoger dan 3,0 mg per dag wordt niet aanbevolen.
Vergeet u een dosis en denkt u eraan binnen 12 uur na het gebruikelijke tijdstip, dan injecteert u ze alsnog. Is het langer geleden, dan slaat u de vergeten dosis over en neemt u de volgende dag de gewone dosis, zonder dubbele dosis en zonder de dosis te verhogen. Stop niet met de behandeling zonder een arts te raadplegen.
| Week | Dosis eenmaal per dag |
|---|---|
| Week 1 | 0,6 mg |
| Week 2 | 1,2 mg |
| Week 3 | 1,8 mg |
| Week 4 | 2,4 mg |
| Vanaf week 5 | 3,0 mg (onderhoudsdosis) |
De pen gebruiken en bewaren
U injecteert het geneesmiddel eenmaal per dag onderhuids in de voorzijde van de buik, de voorzijde van de dij of de bovenarm, nooit in een ader of een spier. Het tijdstip kiest u zelf, met of zonder maaltijd; de bijsluiter raadt aan het elke dag op ongeveer hetzelfde moment te doen. Wissel elke dag van injectieplaats: dat verkleint het risico op bultjes onder de huid door de ophoping van een eiwit (huidamyloïdose).
Volgens de bijsluiter laat een arts of verpleegkundige u vóór het eerste gebruik zien hoe de pen werkt. Naalden worden niet met de pen meegeleverd. Gooi de naald na elke injectie weg en bewaar de pen zonder naald: dat voorkomt besmetting, infectie en lekken. Deel de pen nooit met iemand anders, ook niet met een nieuwe naald.
Een nieuwe pen bewaart u in de koelkast (2 tot 8 °C), niet in of vlak bij het vriesvak. Na ingebruikname kunt u de pen één maand bewaren beneden 30 °C of in de koelkast, met de dop erop tegen licht. Gebruik de oplossing niet als ze niet helder en kleurloos is. Geneesmiddelen die u niet meer gebruikt, gooit u niet bij het huisvuil of in de gootsteen: vraag uw apotheker hoe u ze afvoert.
Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt
Zeer vaak, bij meer dan 1 op de 10 gebruikers, beschrijft de bijsluiter misselijkheid, braken, diarree, verstopping en hoofdpijn; die klachten gaan meestal na enkele dagen of weken over. Vaak komen onder meer maagklachten, brandend maagzuur, een opgeblazen gevoel, een droge mond, vermoeidheid, een veranderde smaak, duizeligheid, slapeloosheid, galstenen, huiduitslag en reacties op de injectieplaats voor. Duizeligheid treedt vooral op in de eerste drie maanden: wees dan extra voorzichtig in het verkeer en met machines.
Stop met de injecties en raadpleeg onmiddellijk een arts bij ernstige, aanhoudende pijn in de maagstreek die kan uitstralen naar de rug, met misselijkheid en braken: dat kan wijzen op een ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis), een ernstige aandoening. Hetzelfde geldt voor hevige pijn in de bovenbuik, meestal rechts onder de ribben en soms uitstralend naar de rug of de rechterschouder: dat kan wijzen op galstenen of een ontstoken galblaas, een risico dat stijgt wanneer u veel gewicht verliest.
Neem ook contact op met een arts bij hartkloppingen of een snelkloppend hart in rust en bij tekenen van uitdroging. Misselijkheid, braken en diarree kunnen tot vochtverlies leiden; drink daarom voldoende. Minder plassen kan wijzen op een verminderde nierfunctie. Ademhalingsmoeilijkheden of zwelling van gezicht en keel kunnen wijzen op een ernstige allergische reactie. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24.
Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen
Liraglutide vertraagt de maaglediging licht, wat de opname van geneesmiddelen die u via de mond inneemt kan beïnvloeden. Volgens de SKP is daarvoor meestal geen dosisaanpassing nodig, maar ernstige diarree kan de opname wel verstoren; vraag dan de arts of apotheker om advies. Geef de arts en de apotheker daarom een volledig overzicht van uw geneesmiddelen.
Gebruikt u insuline of een sulfonylureumderivaat, zoals glimepiride of glibenclamide, dan kan uw bloedsuiker te laag worden. De arts kan de dosis van die middelen aanpassen en u vragen uw bloedsuiker vaker te controleren. Waarschuwingstekens zijn onder meer koud zweet, een bleke huid, hoofdpijn, een snelle hartslag, erg hongerig zijn, beven en verwardheid. Gebruik het niet samen met een ander GLP-1-middel en meng het niet met andere injecties, zoals insuline.
Gebruikt u warfarine of een ander antistollingsmiddel via de mond, dan kan vaker bloedonderzoek van de stolling (INR) nodig zijn. Over de pil zegt de SKP dat de anticonceptieve werking naar verwachting niet wordt beïnvloed.
Ingrepen onder verdoving
Staat er een ingreep of onderzoek onder algemene verdoving of diepe sedatie gepland, bijvoorbeeld een gastroscopie of een coloscopie, meld dan vooraf aan de arts, de anesthesist en het zorgteam dat u dit middel gebruikt. Door de vertraagde maaglediging kan er nog maaginhoud aanwezig zijn, en bij GLP-1-middelen zijn gevallen gemeld waarbij maaginhoud tijdens de verdoving in de longen terechtkwam (aspiratie).
Wat kost het?
De beoordeling door de arts betaalt u via de knop op deze pagina, waar u ook het bedrag ziet. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.
Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.
Hoe de beoordeling verloopt
Wij beoordelen zowel het starten als het voortzetten van een behandeling met GLP-1-medicatie, via de medische vragenlijst voor vermageringsmiddelen. De arts kijkt naar de criteria uit de SKP, naar uw andere aandoeningen en naar de redenen om het middel niet te gebruiken, en kan om documenten, resultaten of een meting vragen, een bezoek aan een arts ter plaatse aanraden of weigeren. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon.
Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.
Wie beoordeelt uw aanvraag?
De aanvraag wordt beoordeeld door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Volgens de bijsluiter wordt een behandeling met liraglutide regelmatig door een arts gecontroleerd; bespreek met uw eigen dokter hoe die opvolging gebeurt.
Heb ik voor liraglutide een voorschrift nodig?
Ja. Alle verpakkingen met liraglutide in de authentieke bron van het FAGG (SAM) hebben als afleveringswijze M1, medisch voorschrift. In de apotheek worden ze alleen op voorschrift afgeleverd.
Wanneer wordt het effect van liraglutide beoordeeld?
Volgens de SKP bij volwassenen na 12 weken op de dagdosis van 3,0 mg; is er dan onvoldoende gewichtsverlies, dan wordt de behandeling gestopt.
Welke bijwerkingen van liraglutide komen vaak voor?
Misselijkheid, braken, diarree, verstopping en hoofdpijn komen zeer vaak voor en gaan meestal na enkele dagen of weken over. Stop en raadpleeg onmiddellijk een arts bij ernstige, aanhoudende buikpijn die naar de rug uitstraalt: dat kan wijzen op een ontsteking van de alvleesklier.
Mag ik alcohol drinken tijdens de behandeling?
Alcohol is geen absolute tegenaanwijzing, maar het verdraagt zich slecht met maag-darmklachten en kan de bloedsuiker beïnvloeden. Matiging is het advies. Gebruikt u daarnaast insuline of een sulfonylureumderivaat, bespreek het gebruik dan uitdrukkelijk met de arts. De bijsluiter geeft over alcohol geen apart advies.