Naar de inhoud

Ventolin (salbutamol), een kortwerkende luchtwegverwijder

Salbutamol is een voorschriftplichtige, kortwerkende luchtwegverwijder. Het wordt gebruikt bij astma en bij COPD om benauwdheid, piepen en hoesten te verlichten, en het wordt ingeademd in plaats van ingeslikt. Het middel bestrijdt de klacht van het moment en behandelt de onderliggende ontsteking niet: dat onderscheid bepaalt hoe u het gebruikt. Op deze pagina leest u hoe salbutamol werkt, welk gebruikspatroon een waarschuwing is en wat wij voor u kunnen doen.

Wat is salbutamol en hoe werkt het

Salbutamol staat in België onder meer geregistreerd als dosisaerosol en als oplossing voor inhalatie, en daarnaast in vormen voor injectie of infusie. Er bestaan ook vaste combinaties, bijvoorbeeld met ipratropium. Die combinaties zijn andere geneesmiddelen met een eigen plaats in de behandeling en zijn niet zomaar inwisselbaar.

Salbutamol prikkelt de bèta-2-receptoren in de spiertjes rond de luchtwegen. Die spiertjes ontspannen, de luchtwegen worden wijder en de lucht kan er weer vlotter door. Het effect komt kort na inhalatie op gang en houdt een beperkte tijd aan; daarom heet dit middel een kortwerkende luchtwegverwijder.

Wat salbutamol niet doet, is even belangrijk. Het remt de ontsteking in de luchtwegen niet en verandert het beloop van astma niet. Die rol is weggelegd voor de onderhoudsmedicatie, volgens de SKP een inhalatiecorticosteroïd. Wie enkel de luchtwegverwijder gebruikt en de onderhoudsmedicatie laat liggen, onderdrukt het signaal terwijl de oorzaak doorloopt.

Wanneer wordt het gebruikt

De klassieke toepassing is verlichting van benauwdheid, piepen, kortademigheid en hoesten bij astma en bij COPD. Daarnaast wordt het gebruikt om klachten te voorkomen die uitgelokt worden door inspanning of door een bekende prikkel, waarbij het kort vooraf wordt ingeademd.

Of dit middel op zichzelf volstaat of deel uitmaakt van een breder schema, beoordeelt de arts. Bij astma hangt dat af van hoe vaak de klachten optreden, van nachtelijke klachten en van de vraag of u uw gewone activiteiten kunt doen. Bij COPD spelen de longfunctie en het aantal opstoten mee.

Hou bij die beoordeling bij hoe vaak u het middel nodig heeft. Dat is geen boekhouding voor de arts alleen: het is een maat die u zelf in handen heeft om te weten of uw behandeling volstaat.

Hoe u het inhaleert

Bij een dosisaerosol ademt u eerst rustig uit, sluit u de lippen om het mondstuk, drukt u de bus in en ademt u tegelijk traag en diep in. Daarna houdt u de adem enkele tellen vast. Wie die coördinatie moeilijk vindt, kan de apotheker of de arts vragen naar een voorzetkamer.

De techniek is belangrijker dan de merknaam op de bus. Laat ze bij elke nieuwe verpakking of bij twijfel gerust nakijken in de apotheek: uw apotheker toont ze en kijkt met u mee.

Hoeveel u mag inhaleren en hoe vaak, staat op uw voorschrift en in de bijsluiter. Wij vermelden hier bewust geen aantallen. Reinig het mondstuk regelmatig en controleer de houdbaarheid en de resterende inhoud, zodat u niet zonder valt op het moment dat u het nodig heeft.

Wanneer u niet mag afwachten

Toenemend gebruik is het belangrijkste alarmsignaal van deze behandeling. Heeft u de luchtwegverwijder vaker nodig dan voordien, werkt hij korter, of moet u hem 's nachts gebruiken, dan is uw aandoening niet onder controle. Dat is een reden om contact op te nemen met uw arts en niet om gewoon meer te inhaleren.

Zoek dringend hulp wanneer de benauwdheid ondanks inhalatie blijft of erger wordt, wanneer praten in volledige zinnen niet lukt, bij blauw verkleurde lippen of bij uitputting. Bel in die situatie 112. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter.

Een zeldzaam maar belangrijk voorval is paradoxale bronchospasme: de benauwdheid neemt onmiddellijk na inhalatie juist toe. Gebruik het middel dan niet opnieuw en neem meteen contact op met een arts.

Bijwerkingen

Vaak beschreven zijn trillende handen, hoofdpijn en een snelle hartslag; ook hartkloppingen en spierkrampen komen voor. Bespreek ze met uw arts als ze aanhouden of u hinderen.

Bij hogere doses kan het kaliumgehalte in het bloed dalen. Dat weegt zwaarder wanneer u daarnaast plasmiddelen, corticosteroïden of xanthinederivaten gebruikt, of tijdens een ernstige opstoot waarbij veel wordt geïnhaleerd. In zulke situaties kan de arts het kalium laten nakijken.

Neem contact op bij een aanhoudend snelle of onregelmatige hartslag, bij pijn op de borst, bij een allergische reactie met zwelling van gezicht of tong, en bij de paradoxale benauwdheid die hierboven beschreven is. De volledige opsomming staat in de bijsluiter.

Wisselwerkingen en praktische punten

Niet-selectieve bètablokkers, ook in oogdruppels tegen glaucoom, werken de luchtwegverwijding tegen en kunnen bij astma een ernstige vernauwing uitlokken. Meld daarom altijd dat u een luchtwegverwijder gebruikt, ook wanneer het om oogdruppels gaat.

Combinaties met plasmiddelen, met corticosteroïden en met xanthinederivaten kunnen het kalium verder doen dalen. Bij bepaalde hartritmestoornissen en bij een te snel werkende schildklier is extra voorzichtigheid geboden; de arts weegt dat af.

Wat kost het?

De beoordeling door de arts betaalt u via de knop op deze pagina. Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).

Valt u op reis of buiten de praktijkuren zonder medicatie, dan kan een apotheek van wacht u verder helpen. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Neem uw inhalator bij een reis altijd mee in de handbagage en niet in de ruimbagage.

Hoe de beoordeling verloopt

Salbutamol is voorschriftplichtig: alle verpakkingen hebben in de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) de afleveringswijze medisch voorschrift. Een nieuwe diagnose astma of COPD vraagt een gesprek, een lichamelijk nazicht en een longfunctiemeting, en dat kan een online vragenlijst niet vervangen. Is de diagnose al gesteld, dan kan de arts ook een eerste voorschrift beoordelen, op basis van uw beschrijving en de documenten of resultaten die hij opvraagt; ontbreken die, dan verwijst hij u naar een arts ter plaatse.

Gebruikt u het middel al, of is de diagnose gesteld en wilt u starten, dan vult u de vragenlijst van Online voorschrift in. Vermeld daarbij eerlijk hoe vaak u de inhalator nodig heeft: neemt dat gebruik toe, dan is dat een reden voor een echte controle bij uw arts en niet voor een nieuw voorschrift.

Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht. U vult een medische vragenlijst in, en de arts beoordeelt schriftelijk of een voorschrift medisch verantwoord is.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. Het volgt het Europese model van Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.

Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. De aanvraag wordt beoordeeld door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Een RIZIV-nummer heeft de arts niet.

U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug. Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.

Is salbutamol voorschriftplichtig in België?

Ja. Alle verpakkingen met salbutamol staan in de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) als geneesmiddel op medisch voorschrift. Zowel de keuze van het middel als de vraag of er onderhoudsmedicatie bij hoort, steunt op een beoordeling door een arts, meestal met een longfunctiemeting.

Hoe snel werkt salbutamol?

Het effect van salbutamol komt kort na inhalatie op gang en houdt een beperkte tijd aan; daarom heet het een kortwerkende luchtwegverwijder. Blijft de benauwdheid ondanks inhalatie bestaan of wordt ze erger, wacht dan niet af en bel 112.

Mag ik salbutamol elke dag gebruiken?

Dagelijks of toenemend gebruik is een signaal dat uw aandoening niet onder controle is, en het is een reden om contact op te nemen met uw arts. De luchtwegverwijder verlicht de klacht van het moment, maar remt de ontsteking in de luchtwegen niet. Daarvoor dient de onderhoudsmedicatie.

Welke bijwerkingen komen vaak voor?

Trillende handen, hoofdpijn en een snelle hartslag worden vaak beschreven; ook hartkloppingen en spierkrampen komen voor. Neem contact op bij een aanhoudend snelle of onregelmatige hartslag, bij pijn op de borst, of wanneer de benauwdheid onmiddellijk na inhalatie juist toeneemt.

Mag ik alcohol drinken?

Er is geen specifieke tegenaanwijzing voor alcohol bij salbutamol. Alcohol kan de slaap en de ademhaling wel ongunstig beïnvloeden, wat bij astma en COPD niet helpt. Bespreek uw gebruik met de arts die u opvolgt.

Hoe vraag ik online een voorschrift aan?

Loopt uw behandeling al, dan vult u de medische vragenlijst van Online voorschrift in. Een arts leest uw antwoorden en beslist. Een nieuwe diagnose stellen wij niet via een vragenlijst, omdat daarvoor een lichamelijk nazicht en een longfunctiemeting nodig zijn; is de diagnose al gesteld, dan kan de arts ook een eerste voorschrift beoordelen.