Naar de inhoud

Doxycycline: waarvoor, hoe innemen en welke bijwerkingen

Doxycycline is een antibioticum uit de groep van de tetracyclines; alle verpakkingen worden in België op medisch voorschrift afgeleverd. Het is geregistreerd voor een reeks bacteriële infecties en voor papulopustuleuze acne, en het helpt niet bij een verkoudheid of griep. Hieronder leest u waarvoor de stof dient, welke bijwerkingen u kunt verwachten, hoe u de tabletten inneemt en wat de arts nagaat voordat een antibioticum wordt voorgeschreven.

Wat is doxycycline

Doxycycline is de werkzame stof. Volgens de bijsluiter remt dit antibioticum de groei van de bacteriën achter de infectie.

In de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) staan tabletten van 100 mg en 200 mg van verschillende fabrikanten, en capsules van 40 mg met gereguleerde afgifte die voor rosacea geregistreerd zijn. Alle verpakkingen worden afgeleverd op medisch voorschrift. Welke sterkte en welke hulpstoffen in uw doos zitten, leest u in de bijsluiter.

Bijwerkingen van doxycycline

Volgens de SKP van doxycycline 100 mg zijn de vaakst gemelde bijwerkingen misselijkheid, braken, een vaginale schimmelinfectie, huiduitslag en reacties op zonlicht. Zelden komt een ernstige overgevoeligheidsreactie voor, die het leven kan bedreigen: bijvoorbeeld een anafylactische shock of DRESS, een reactie op een geneesmiddel met eosinofilie en systemische symptomen.

Gevoeligheid voor zonlicht verdient aandacht. Volgens rubriek 4.4 reageert de huid bij sommige mensen overmatig op zonlicht; dat risico is groter bij een lange behandeling, zoals bij acne, en bij fel licht, zoals in de tropen. De SKP raadt een zonnecrème met hoge bescherming aan en zegt dat de behandeling bij de eerste roodheid van de huid wordt gestopt. Vermijd de zonnebank en bespreek een reis naar een zonnige bestemming met uw arts.

De slokdarm kan geïrriteerd raken of zelfs een zweer krijgen als een tablet blijft steken. Krijgt u pijn bij het slikken of pijn achter het borstbeen, dan meldt u dat aan uw arts.

Wacht niet en zoek medische hulp als uw gezicht, lippen of tong opzwellen, als ademen moeilijk gaat, als u een uitgebreide huiduitslag krijgt met blaren of loslatende huid, als uw huid of ogen geel kleuren, als hoofdpijn samengaat met wazig of dubbel zien, of als u overvloedige, waterige of bloederige diarree hebt met buikkrampen of koorts.

Waarvoor doxycycline geregistreerd is

Rubriek 4.1 van de SKP van doxycycline 100 mg noemt onder meer infecties door chlamydia, syfilis bij een allergie voor penicilline, longontsteking door mycoplasma, rickettsiosen zoals vlektyfus, de ziekte van Lyme in het stadium van de huidinfectie of bij artritis in stadium I, papulopustuleuze acne vulgaris en, uitzonderlijk, de preventie of behandeling van bepaalde vormen van malaria. Bij stafylokokken en streptokokken moet volgens de SKP eerst de gevoeligheid gekend zijn, omdat veel stammen resistent zijn. Uitleg over acne en andere aandoeningen van de huid vindt u op de pagina over huidproblemen.

Infecties van de urinewegen staan niet in deze lijst. Ook een gewone verkoudheid, de meeste keelpijn en griep horen er niet bij; een antibioticum doet daar niets aan, terwijl het wel bijwerkingen kan geven.

De capsules van 40 mg met gereguleerde afgifte zijn geregistreerd voor iets anders: volgens hun SKP voor het verminderen van papels en pustels bij volwassenen met rosacea in het gezicht. Ook al staat dezelfde stof op de doos, het gaat om een andere behandeling.

Hoe u doxycycline inneemt

Om irritatie en zweren van de slokdarm te voorkomen, raadt de SKP aan de tablet met voldoende vloeistof in te nemen, ongeveer 100 ml of een half glas, en minstens 30 minuten te wachten voordat u gaat liggen. De tabletten mogen ook in ongeveer 50 ml water worden uiteengeroerd. Bij maagklachten mag u ze met melk of voedsel innemen; volgens de SKP verandert voedsel de opname niet wezenlijk.

Maagzuurbinders met aluminium, calcium of magnesium, andere middelen met die mineralen en bismutzouten verminderen de opname wel en worden niet tegelijk gebruikt. Bij ijzerpreparaten, en ook bij zinksupplementen, houdt u zoveel mogelijk tijd tussen beide innamen. Uw apotheker kan u zeggen hoe u dat met uw verpakkingen regelt.

Dosis en duur verschillen sterk naargelang de reden van de behandeling, van enkele dagen tot meerdere weken. Deze pagina geeft daar bewust geen schema voor: wat voor u geldt, staat op uw voorschrift. Neem de tabletten elke dag op hetzelfde tijdstip. Bent u een inname vergeten, neem dan volgens de bijsluiter de volgende tablet op het voorziene uur en geen dubbele dosis. Stop niet vroeger dan afgesproken, ook niet als u zich beter voelt: volgens de bijsluiter kan de infectie dan terugkeren. Gebruik geen vervallen tabletten.

Wanneer doxycycline niet of met voorzichtigheid wordt gebruikt

Volgens rubriek 4.3 van de SKP wordt doxycycline niet gebruikt bij een allergie voor een tetracycline en bij een bestaand letsel van de slokdarm. Bij kinderen van 8 jaar of jonger gebeurt dat alleen bij ernstige of levensbedreigende aandoeningen, omdat tetracyclines tijdens de tandontwikkeling een blijvende verkleuring van de tanden kunnen geven.

Tijdens de zwangerschap en bij borstvoeding wordt doxycycline niet gebruikt; volgens de SKP is het in het tweede en derde trimester en tijdens de borstvoeding gecontra-indiceerd. Vrouwen die zwanger kunnen worden, gebruiken volgens de SKP tijdens de behandeling een doeltreffende anticonceptie, en antibiotica kunnen de werking van de combinatiepil verminderen. Bent u zwanger of denkt u dat u zwanger bent, meld dat dan vooraf.

Vertel de arts ook of u leverproblemen hebt, ooit een allergische reactie op een antibioticum doormaakte, of u myasthenia gravis of systemische lupus hebt, en of u last hebt van reflux. Bij een lange behandeling zijn volgens de SKP regelmatige bloedcontroles nodig.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

Volgens rubriek 4.5 van de SKP kan doxycycline de werking van bloedverdunners van het cumarinetype versterken, waardoor de stolling soms vaker gecontroleerd wordt. De combinatie met isotretinoïne, een middel tegen acne, wordt vermeden, omdat beide stoffen een verhoogde druk in de schedel kunnen uitlokken. Ook de combinatie met antibiotica uit de groep van de bètalactams wordt bij voorkeur vermeden.

Fenytoïne, barbituraten, carbamazepine en alcohol verkorten de tijd dat doxycycline in het lichaam blijft; rifampicine kan de concentratie verlagen. Doxycycline kan de giftigheid van methotrexaat verhogen.

Het is belangrijk dat de arts en de apotheker weten welke middelen u allemaal gebruikt, ook wat u zelf in de apotheek of in een winkel haalde, voedingssupplementen en kruidenpreparaten inbegrepen. Wie een infectie doormaakt, is doorgaans beter af zonder alcohol.

Diarree tijdens of na de kuur

Antibiotica kunnen de normale darmflora verstoren. Volgens de SKP kan een ernstige darmontsteking optreden tijdens de behandeling of tot twee maanden erna, met overvloedige waterige, soms bloederige diarree, hevige buikpijn en krampen, misselijkheid, uitdroging en koorts. Middelen die de darmbeweging remmen, zijn dan tegenaangewezen.

Hebt u tijdens of na een kuur zulke klachten, neem dan contact op met een arts en behandel ze niet zelf met een stopmiddel. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij een ernstig beeld belt u 112.

Een beoordeling aanvragen voor een antibioticum

U kiest een antibioticum niet zelf. Voor een nieuwe infectie hergebruiken wij geen vroeger voorschrift; in de vragenlijst vertelt u welke klachten u nu hebt, en de arts gaat na of een antibioticum in uw geval nodig is. Of een antibioticum wordt voorgeschreven, beslist de arts na beoordeling van uw situatie; veel infecties moeten ter plaatse worden onderzocht. Daarbij kan de arts om meer informatie vragen; een doorverwijzing naar een arts ter plaatse of een weigering van de aanvraag behoort eveneens tot de mogelijkheden. Hoe de beoordeling verloopt, leest u op de pagina Online voorschrift.

Een vragenlijst is niet geschikt bij een nieuwe, acute infectie met alarmsignalen. Bij hoge koorts, een sterk ziektegevoel of een vermoeden van een seksueel overdraagbare infectie gaat u naar uw huisarts of een arts ter plaatse; bij een seksueel overdraagbare infectie vraagt de SKP gepaste diagnostische onderzoeken. Bij een levensbedreigende situatie belt u 112.

Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon.

Uw document en de apotheek

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.

Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.

Wat kost het?

Het tarief van de beoordeling vindt u bij de knop op deze pagina. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.

Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.

Wie beoordeelt uw aanvraag?

De vragenlijst die u via deze pagina invult, gaat ter beoordeling naar Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over.

Is doxycycline voorschriftplichtig?

Ja. In de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) worden alle verpakkingen van doxycycline afgeleverd op medisch voorschrift. De arts bekijkt uw klachten en bepaalt dan of een antibioticum voor u geschikt is.

Welke bijwerkingen heeft doxycycline?

De vaakst gemelde bijwerkingen zijn misselijkheid, braken, een vaginale schimmelinfectie, huiduitslag en reacties op zonlicht. Zwelling van gezicht of tong, moeite met ademen, huiduitslag met blaren, een gele verkleuring van huid of ogen, hoofdpijn met wazig zien of hevige waterige diarree met koorts vragen meteen medische hulp.

Mag ik in de zon met doxycycline?

Wees voorzichtig. Volgens de SKP kan de huid overmatig op zonlicht reageren, vooral bij een lange behandeling en in fel licht. Gebruik een zonnecrème met hoge bescherming, vermijd de zonnebank en stop en overleg met uw arts bij de eerste roodheid van de huid.

Mag ik doxycycline innemen met melk?

Bij maagklachten mag u de tablet volgens de SKP met melk of voedsel innemen, zonder dat de opname wezenlijk verandert. Maagzuurbinders met aluminium, calcium of magnesium en bismutzouten neemt u niet tegelijk in, en bij ijzerpreparaten houdt u zoveel mogelijk tijd ertussen.

Waarom moet ik rechtop blijven na de inname?

Omdat doxycycline de slokdarm kan irriteren als een tablet blijft steken. De SKP raadt aan de tablet met ongeveer 100 ml vloeistof in te nemen en minstens 30 minuten te wachten voordat u gaat liggen. Krijgt u toch pijn bij het slikken of achter het borstbeen, meld dat dan aan uw arts.

Mag ik alcohol drinken bij doxycycline?

Volgens de SKP verkort alcohol de tijd dat doxycycline in het lichaam blijft. Wie een infectie doormaakt, is doorgaans beter af zonder alcohol; hebt u leverproblemen, bespreek uw gebruik dan met uw arts.

Helpt doxycycline bij een blaasontsteking?

Infecties van de urinewegen staan niet bij de geregistreerde indicaties in rubriek 4.1 van de SKP van doxycycline 100 mg. Welk middel u bij een blaasontsteking nodig hebt, bepaalt de arts aan de hand van uw klachten.

Kan ik een vorig voorschrift voor doxycycline laten herhalen?

Nee. Bij een nieuwe infectie herhalen wij geen eerder voorschrift: u schetst uw huidige klachten, waarna de arts beslist of u een antibioticum nodig hebt. Bij alarmsignalen, zoals hoge koorts of een sterk ziektegevoel, of bij een vermoeden van een seksueel overdraagbare infectie gaat u naar een arts die u kan onderzoeken.