Naar de inhoud

Amoxicilline, een antibioticum uit de penicillinegroep

Amoxicilline is een antibioticum uit de penicillinegroep. Het werkt tegen bacteriën en doet niets tegen virussen, dus niet tegen een gewone verkoudheid of tegen griep. Welk antibioticum bij welke infectie past, hoe lang de kuur duurt en of er überhaupt een nodig is, beoordeelt een arts, en soms is daar een onderzoek voor nodig. Deze pagina legt de werking uit, de punten waarop u moet letten en wat er misgaat wanneer een kuur verkeerd wordt gebruikt.

Wat is amoxicilline en waar zit het in

Amoxicilline is de werkzame stof, in geneesmiddelen aanwezig als amoxicilline of amoxicillinetrihydraat. In het Belgische geneesmiddelenregister staan vormen voor inname via de mond en poeders voor injectie of infusie in een ader. Naast de stofnaam bestaan er merknamen.

Een belangrijk onderscheid is dat met de combinatie amoxicilline en clavulaanzuur, die eigen merknamen heeft. Clavulaanzuur remt een enzym (bètalactamase) waarmee sommige bacteriën amoxicilline afbreken. Daardoor werkt de combinatie tegen meer bacteriën, maar ze geeft ook meer maag-darmklachten.

Die twee zijn dus niet hetzelfde en niet onderling vervangbaar. Kijk op uw eigen doos welke van de twee u in handen hebt en welke sterkte erop staat.

De sterkte, de vorm en de hulpstoffen staan in de bijsluiter bij uw verpakking. Voor kinderen bestaan aparte vormen, meestal als suspensie, afgestemd op het gewicht.

Waarvoor wordt het gebruikt

Amoxicilline wordt gebruikt bij infecties waarvan wordt aangenomen dat een bacterie de oorzaak is en die gevoelig is voor dit middel: bepaalde infecties van de luchtwegen, van de keel-neus-oorstreek en van de urinewegen, en een tandabces met uitbreidende ontsteking. Het maakt ook deel uit van schema's tegen de maagbacterie Helicobacter pylori.

Het middel doet niets tegen virussen. Verkoudheid, griep en de meeste keelpijn en hoest worden door virussen veroorzaakt, en dan verkort een antibioticum de ziekte niet; het levert alleen de bijwerkingen en het risico op resistentie op.

Welk middel bij welke infectie hoort, verschilt per beeld en ook per land, omdat de gevoeligheid van bacteriën plaatselijk verschilt. Dat is een van de redenen waarom die keuze bij een arts hoort, soms pas na een onderzoek. Over blaasontsteking leest u meer op de pagina over blaasontsteking en in de kennisbank; een ander antibioticum is ciprofloxacine.

Bewaar nooit restjes van een kuur om later zelf te gebruiken, en geef ze niet door aan iemand anders. Dat is precies hoe verkeerde middelen bij verkeerde infecties terechtkomen en hoe resistentie ontstaat.

Hoe amoxicilline werkt

Amoxicilline verstoort de opbouw van de celwand van bacteriën. Zonder stevige wand houdt een bacterie de druk in haar binnenste niet en gaat ze kapot. Menselijke cellen hebben zo'n celwand niet.

Niet elke bacterie is gevoelig. Sommige maken een enzym dat de amoxicilline afbreekt, en juist daartegen is de combinatie met clavulaanzuur bedoeld. Andere bacteriën zijn van nature ongevoelig, bijvoorbeeld omdat ze helemaal geen celwand van dat type hebben.

De hoeveelheid werkzame stof moet gedurende de hele kuur voldoende hoog blijven. Daarom staan de giften verspreid over de dag. Een gift overslaan laat de concentratie zakken, waardoor de minst gevoelige bacteriën de beste overlevingskansen krijgen.

Dat is meteen de kern van resistentie. Ze ontstaat niet doordat uw lichaam gewend raakt, maar doordat bacteriën die de behandeling overleven zich vermenigvuldigen. Een volledige kuur volgens schema is dus geen formaliteit.

Gebruik en waar u op moet letten

De dosering en de duur van de kuur bepaalt de arts, op basis van het soort infectie, de ernst, uw nierfunctie, uw gewicht en uw leeftijd. Neem de giften verspreid over de dag, op vaste tijdstippen, en maak de kuur af zoals ze is voorgeschreven, ook wanneer u zich na enkele dagen al beter voelt.

Het belangrijkste punt om vooraf te melden is een allergie voor penicilline of voor een ander bètalactamantibioticum. Bij een eerdere allergische reactie op die groep wordt dit middel niet gegeven. Vertel dus altijd welke reactie u ooit hebt gehad en hoe die eruitzag.

Bij een verminderde nierfunctie wordt de hoeveelheid aangepast. Meld ook eerdere lever- of galwegproblemen bij een antibioticum, klierkoorts of een andere virale ziekte met gezwollen klieren, en zwangerschap of borstvoeding.

Krijgt u tijdens of na de kuur hevige, waterige of bloederige diarree, neem dan contact op met een arts en behandel dat niet zelf met een middel dat de darm stillegt. Zo'n beeld kan wijzen op een darmontsteking door een bacterie die na de kuur de overhand krijgt.

Wisselwerking met andere geneesmiddelen

Met allopurinol, dat bij jicht wordt gebruikt, is een hogere kans op huiduitslag beschreven. Met methotrexaat kan de uitscheiding vertragen, waardoor er meer bijwerkingen van dat middel optreden.

Bij mensen die bloedverdunners van het type vitamine-K-antagonist gebruiken, kunnen de stollingswaarden tijdens een antibioticumkuur schommelen. Vaker controleren is dan gebruikelijk, naar het oordeel van de arts die uw stolling opvolgt.

Bij braken of hevige diarree tijdens een infectie kan een anticonceptiepil onvoldoende worden opgenomen. Wat u dan doet, staat in de bijsluiter van uw pil; de apotheker of uw arts kan u daarbij helpen.

Vertel de arts en de apotheker welke andere middelen u neemt, ook zonder voorschrift en ook supplementen of kruiden; de bekende wisselwerkingen staan in de bijsluiter.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

De meest gemelde bijwerkingen zijn diarree, misselijkheid en huiduitslag; bij de combinatie met clavulaanzuur komt diarree vaker voor dan bij amoxicilline alleen. Ook schimmelinfecties van huid of slijmvliezen, zoals in mond of vagina, zijn beschreven.

Minder vaak zijn lever- en galwegproblemen beschreven, afwijkingen in het bloedbeeld en ernstige huidreacties. Zware allergische reacties komen veel minder voor, maar ze zijn de reden waarom een bekende penicillineallergie altijd gemeld moet worden.

Stop en zoek meteen medische hulp bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij ademnood, bij duizeligheid met een gevoel van flauwvallen, bij uitgebreide huiduitslag met blaren of afschilfering, bij geelverkleuring van huid of oogwit, en bij hevige, aanhoudende of bloederige diarree.

Merkt u iets wat op een bijwerking lijkt, laat het dan weten aan uw arts of de apotheker; in België komen zulke meldingen bij het FAGG terecht.

Kunt u amoxicilline bij ons aanvragen

U kunt via deze pagina een aanvraag indienen, maar een antibioticum kiest u niet zelf. Hebt u klachten die op een bacteriële infectie wijzen, dan kunt u ze beschrijven in de medische vragenlijst van Online voorschrift; de arts beoordeelt of een antibioticum aangewezen is en welk middel past, en verwijst u naar een arts die u kan onderzoeken wanneer dat nodig is. Een oude verpakking of een vorig voorschrift wordt niet zomaar herhaald voor nieuwe klachten: de arts beoordeelt wat u nu hebt. Of een antibioticum wordt voorgeschreven, beslist de arts na beoordeling van uw situatie; veel infecties moeten ter plaatse worden onderzocht. Wij verkopen geen geneesmiddelen.

De medische vragenlijst wordt schriftelijk beoordeeld door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, of het nu gaat om een middel dat u al gebruikt of om een nieuw middel. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over, en een RIZIV-nummer heeft de arts niet. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.

Vragen over een verpakking die u al hebt, stelt u aan de apotheker, die ziet welke andere geneesmiddelen u gebruikt en kan beoordelen of een combinatie verstandig is. Klachten die aanhouden, terugkomen of verergeren, laat u onderzoeken door uw huisarts. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij ademnood of een zware allergische reactie belt u 112.

Is amoxicilline voorschriftplichtig?

Ja. Alle verpakkingen met amoxicilline in de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM), ook de combinaties met clavulaanzuur, hebben de afleveringswijze medisch voorschrift. Vraagt u bij ons een antibioticum aan, dan beschrijft u uw klachten en beslist de arts of een antibioticum nodig is en welk middel past.

Hoe snel werkt het?

Hoe snel u zich beter voelt, hangt af van de infectie; een vaste termijn noemt de SKP niet. Voelt u zich beter, dan is dat geen reden om te stoppen: de kuur maakt u af zoals ze is voorgeschreven. Voelt u zich na de afgesproken periode niet beter, of wordt u zieker, neem dan opnieuw contact op met de arts die de kuur heeft voorgeschreven.

Welke bijwerkingen komen vaak voor?

Vooral maag-darmklachten: misselijkheid, diarree en buikpijn, bij de combinatie met clavulaanzuur sterker dan bij amoxicilline alleen. Ook huiduitslag en schimmelinfecties van mond of vagina komen voor. Bij zwelling van gezicht of tong, ademnood, uitgebreide huiduitslag met blaren of bloederige diarree stopt u en zoekt u meteen hulp.

Mag ik alcohol drinken?

In de SKP staat geen wisselwerking tussen amoxicilline en alcohol vermeld. Tijdens een infectie is matig zijn toch verstandig, zeker als u maag-darmklachten hebt. Twijfelt u door uw andere geneesmiddelen, vraag het dan aan uw apotheker.

Waarom moet ik de kuur afmaken?

Omdat u zich beter voelt voordat de bacteriën weg zijn. Stopt u vroeger, dan krijgen net de minst gevoelige bacteriën de kans om zich te vermenigvuldigen, en dan komt de infectie terug in een vorm die moeilijker te behandelen is. Bewaar restanten ook niet voor later en geef ze niet door aan iemand anders.

Kan ik amoxicilline hier aanvragen?

Ja, maar een antibioticum kiest u niet zelf. Hebt u klachten die op een bacteriële infectie wijzen, dan kunt u ze beschrijven in de medische vragenlijst; de arts beoordeelt of een antibioticum aangewezen is en welk middel past. Of een antibioticum wordt voorgeschreven, beslist de arts na beoordeling van uw situatie; veel infecties moeten ter plaatse worden onderzocht.