Blaasontsteking bij vrouwen en mannen: symptomen en wat helpt
Een blaasontsteking geeft meestal pijn en branderigheid bij het plassen, telkens kleine beetjes plassen en pijn in de onderbuik. Bij een vrouw zonder risicofactoren gaat het vaak om een ongecompliceerde infectie; bij mannen, tijdens de zwangerschap en bij koorts of pijn in de flank ligt dat anders. Hieronder leest u welke klachten passen, wat u zelf kunt doen, welke antibiotica voor blaasontsteking geregistreerd zijn en wanneer u beter meteen een arts ter plaatse ziet.
Symptomen van een blaasontsteking
Een blaasontsteking is een infectie van de lagere urinewegen. Volgens de bijsluiter van nitrofurantoïne komt vooral blaasontsteking veel voor, en geeft zo'n infectie klachten als pijn en branderigheid bij het plassen, vaak kleine beetjes plassen en pijn in de onderbuik.
Klachten die niet bij een gewone blaasontsteking passen, zijn koorts, rillingen, pijn in de flank of de rug, misselijkheid of braken, en bloed in de urine samen met koorts. Ze kunnen wijzen op een infectie die verder reikt dan de blaas en vragen dezelfde dag een beoordeling door een arts die u kan onderzoeken.
Blaasontsteking bij vrouwen
De SKP van fosfomycine spreekt van een acute, ongecompliceerde cystitis bij vrouwen en meisjes vanaf 12 jaar: een blaasontsteking bij een vrouw zonder bijzondere risico's. Voor die situatie zijn verschillende antibiotica geregistreerd, en de arts kiest er een op basis van uw klachten, uw voorgeschiedenis en eventuele allergieën.
De SKP van nitrofurantoïne noemt de situaties waarin een blaasontsteking een hoger risico op complicaties heeft: tijdens de zwangerschap, bij mannen, bij diabetes, bij een verzwakt immuunsysteem, bij afwijkingen van de nieren of urinewegen, bij neurologische blaasproblemen en bij een verblijfskatheter. Herkent u zich daarin, vermeld het dan altijd; in veel van die situaties hoort de beoordeling bij een arts ter plaatse.
Blaasontsteking bij mannen
Bij mannen ligt het anders. Volgens de SKP van fosfomycine moeten urineweginfecties bij mannen in het algemeen als gecompliceerde urineweginfecties worden beschouwd, en de SKP van nitrofurantoïne rekent mannen tot de groep met een hoger risico op complicaties.
Hebt u als man klachten van een blaasontsteking, laat u dan onderzoeken door uw huisarts of een andere arts ter plaatse. Die kan uw urine laten nakijken en nagaan of er een andere oorzaak meespeelt. Een vragenlijst is daarvoor niet het juiste middel.
Zwangerschap en kinderen
Tijdens de zwangerschap wordt een blaasontsteking niet afwachtend behandeld en neemt u meteen contact op met uw huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw. De SKP van nitrofurantoïne rekent de zwangerschap tot de situaties met een hoger risico op complicaties, en amoxicilline is volgens de SKP geregistreerd voor bacteriën in de urine zonder klachten tijdens de zwangerschap.
De keuze van het antibioticum is tijdens de zwangerschap beperkt. Nitrofurantoïne is gecontra-indiceerd tijdens de barensweeën en de bevalling, en fosfomycine wordt volgens de SKP tijdens de zwangerschap alleen gebruikt als het duidelijk noodzakelijk is. Die afweging maakt de arts die uw zwangerschap volgt.
Bij kinderen gaat u altijd naar een arts ter plaatse. Fosfomycine wordt niet gebruikt bij kinderen jonger dan 12 jaar en nitrofurantoïne niet bij kinderen jonger dan 9 jaar voor de behandeling van een blaasontsteking.
Blaasontsteking: wat u zelf kunt doen
Een pijnstiller zoals paracetamol kan de pijn verlichten; de SKP van paracetamol noemt de symptomatische behandeling van pijn en koorts. Een pijnstiller bestrijdt de infectie niet. Een ontstekingsremmende pijnstiller past niet bij iedereen, onder meer niet bij maagklachten, nierproblemen of samen met bepaalde bloeddrukmedicatie. Vraag uw apotheker of arts wat in uw situatie past, ook in combinatie met uw andere geneesmiddelen.
Let op hoe de klachten evolueren. Nemen ze toe, blijven ze aanhouden of komen er koorts, flankpijn, braken of bloed in de urine bij, dan wacht u niet langer en laat u zich dezelfde dag beoordelen. Gebruik geen overgebleven antibiotica van een vorige keer: zo'n restje is meestal geen volledige kuur en past misschien niet bij de bacterie van nu.
Blaasontsteking: welke antibiotica
Een antibioticum kiest u niet zelf. Of een antibioticum wordt voorgeschreven, beslist de arts na beoordeling van uw situatie; veel infecties moeten ter plaatse worden onderzocht. De tabel toont, per werkzame stof, wat de SKP's in de bronnen vermelden over infecties van de urinewegen. Over de afzonderlijke stoffen leest u meer op de pagina's over nitrofurantoïne en amoxicilline.
Ciprofloxacine wordt bij een ongecompliceerde blaasontsteking volgens de SKP alleen gebruikt als andere gangbare antibiotica niet geschikt zijn. De SKP waarschuwt voor zeer zeldzame, langdurige en soms blijvende ernstige bijwerkingen aan spieren en gewrichten, het zenuwstelsel, de psyche en de zintuigen; bij de eerste tekenen daarvan wordt de behandeling gestopt. Maak een kuur altijd af zoals voorgeschreven.
Bij nitrofurantoïne kan de urine geel of bruin kleuren. Bij langdurig gebruik, zoals ter preventie, vraagt de SKP opvolging van longen en lever, en bij een verminderde nierfunctie met een GFR onder 45 ml/min wordt de stof niet gebruikt.
| Werkzame stof | Urinewegen in rubriek 4.1 van de SKP | Aandachtspunt uit de SKP |
|---|---|---|
| nitrofurantoïne | acute lagere urineweginfecties en preventie van terugkerende lagere urineweginfecties | niet bij een GFR onder 45 ml/min en niet tijdens de bevalling; bij lang gebruik opvolging van longen en lever |
| fosfomycine | acute, ongecompliceerde cystitis bij vrouwen en meisjes vanaf 12 jaar, als eenmalige dosis | niet bij kinderen jonger dan 12 jaar; bij mannen niet geïndiceerd |
| trimethoprim met sulfamethoxazol | infecties van de urinewegen | alleen als de arts de voordelen groter acht dan de risico's |
| amoxicilline | acute cystitis, bacteriën in de urine zonder klachten tijdens de zwangerschap, acute pyelonefritis | niet bij een allergie voor penicillines |
| ciprofloxacine | gecompliceerde urineweginfecties en acute pyelonefritis; bij ongecompliceerde cystitis alleen als andere middelen niet geschikt zijn | zeer zeldzame langdurige, invaliderende bijwerkingen |
Terugkerende blaasontstekingen
Komt een blaasontsteking meermaals per jaar terug, of gaat ze niet weg, dan verschuift de aandacht naar de oorzaak. Volgens de SKP van fosfomycine is bij aanhoudende infecties een grondig onderzoek en een herevaluatie van de diagnose nodig, omdat het vaak om een gecompliceerde infectie of om resistente bacteriën gaat. Dat onderzoek, bijvoorbeeld een urinekweek, gebeurt ter plaatse.
Nitrofurantoïne is ook geregistreerd voor de preventie van terugkerende infecties van de lagere urinewegen. Volgens de SKP wordt zo'n langdurige preventie pas overwogen nadat begeleiding, aanpassing van gewoontes en maatregelen zonder antibiotica niet volstonden. Meer over terugkerende blaasontstekingen en preventie leest u op de pagina terugkerende blaasontsteking.
Een beoordeling aanvragen bij blaasontsteking
Een nieuwe infectie is een nieuw geval. Wij herhalen daarom geen oud voorschrift; in de vragenlijst beschrijft u de klachten van nu, en de arts bekijkt of er een antibioticum nodig is. Hoe de beoordeling verloopt, leest u op de pagina Online voorschrift. De arts heeft duidelijke gegevens nodig: hoe lang de klachten duren, of er koorts of flankpijn is, of u zwanger bent, welke kuren u eerder kreeg en welke andere geneesmiddelen u gebruikt. Met die informatie kan de arts om aanvullende uitleg vragen, u naar een arts ter plaatse sturen of de aanvraag afwijzen.
Een vragenlijst is niet geschikt tijdens de zwangerschap, voor mannen en kinderen, bij een verzwakte afweer, bij een verblijfskatheter en bij koorts of flankpijn: dan gaat u naar een arts die u kan onderzoeken. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij hoge koorts met rillingen, hevige flankpijn, braken of verwardheid belt u 112 of gaat u naar de spoedgevallendienst.
Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon.
Uw document en de apotheek
Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.
Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.
Wat kost het?
Wat de beoordeling door de arts kost, leest u bij de knop op deze pagina. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.
Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.
Wie beoordeelt uw aanvraag?
Wie hier een blaasontsteking laat beoordelen, krijgt het oordeel van Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Voor onderzoek, voor een infectie met alarmsignalen en voor de opvolging blijft uw eigen arts het aanspreekpunt.
Wat zijn de symptomen van een blaasontsteking?
Pijn en branderigheid bij het plassen, vaak kleine beetjes plassen en pijn in de onderbuik. Koorts, rillingen, pijn in de flank, braken of bloed in de urine met koorts passen niet bij een gewone blaasontsteking en vragen dezelfde dag een beoordeling door een arts ter plaatse.
Wat kan ik zelf doen bij een blaasontsteking?
Een pijnstiller zoals paracetamol kan de pijn verlichten, maar bestrijdt de infectie niet. Volg hoe de klachten evolueren en laat u beoordelen als ze toenemen of aanhouden. Gebruik geen overgebleven antibiotica van een vorige keer.
Welke antibiotica worden gebruikt bij een blaasontsteking?
In de SKP's in de bronnen staan onder meer nitrofurantoïne, fosfomycine, trimethoprim met sulfamethoxazol en amoxicilline met een indicatie voor infecties van de urinewegen; ciprofloxacine alleen als andere middelen niet geschikt zijn. Welk middel in uw situatie past, beslist de arts.
Is een blaasontsteking bij mannen anders?
Ja. Volgens de SKP van fosfomycine gelden urineweginfecties bij mannen in het algemeen als gecompliceerd. Laat u als man onderzoeken door uw huisarts of een andere arts ter plaatse.
Wat als ik zwanger ben en een blaasontsteking heb?
Neem meteen contact op met uw huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw en wacht niet af. De zwangerschap geeft een hoger risico op complicaties en de keuze van het antibioticum is beperkt; die afweging maakt de arts die uw zwangerschap volgt.
Kan ik een blaasontsteking online laten beoordelen?
Via een medische vragenlijst beschrijft u wat u voelt; de arts gaat dan na of een antibioticum nodig is en welk middel bij u past. Daarbij kan de arts extra gegevens opvragen, u doorsturen naar een arts ter plaatse of de aanvraag afwijzen. Tijdens de zwangerschap, bij mannen, bij kinderen en bij koorts of flankpijn gaat u naar een arts die u kan onderzoeken.
Mag ik een restje antibiotica van een vorige keer nemen?
Nee. Zo'n restje is meestal geen volledige kuur en past misschien niet bij de bacterie van nu. Elke nieuwe infectie verdient een eigen beoordeling, ook wanneer de klachten hetzelfde aanvoelen.
Wanneer moet ik dezelfde dag geholpen worden?
Bij koorts en rillingen, pijn in de flank, misselijkheid of braken, bloed in de urine samen met koorts en bij verwardheid. Ook tijdens de zwangerschap, bij mannen, bij kinderen en bij een verzwakte afweer wacht u niet. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij een ernstig beeld belt u 112.
- FAGG: SKP Furadantine MC 100 mg harde capsules (nitrofurantoïne; CTI 001601-02, BE001601)
- FAGG: bijsluiter Furadantine MC 100 mg harde capsules, rubriek 1 (CTI 001601-02, BE001601)
- FAGG: SKP Monuril 3 g granulaat voor drank (fosfomycine; CTI 146167-01, BE146167)
- FAGG: SKP Bactrim Forte 800 mg - 160 mg tabletten (sulfamethoxazol en trimethoprim; CTI 109304-01, BE109304)
- FAGG: SKP Amoxicillin AB 500 mg filmomhulde tabletten (CTI 582240-01, BE582240)
- FAGG: SKP Ciprofloxacine AB 500 mg filmomhulde tabletten (CTI 477262-02, BE477262)
- FAGG: SKP Dafalgan 500 mg tabletten (paracetamol; CTI 137767-01, BE137767)
- 112.be: Andere noodnummers