Furadantine (nitrofurantoïne): inname, bijwerkingen en langer gebruik
Furadantine bevat nitrofurantoïne, een antibacterieel middel voor infecties van de lagere urinewegen, zoals een blaasontsteking; alle verpakkingen hebben in België afleveringswijze medisch voorschrift. U leest hier hoe u de capsules inneemt, welke bijwerkingen in de samenvatting van de productkenmerken staan, waarop u let bij langer gebruik en wanneer een blaasontsteking een arts ter plaatse vraagt.
Wat Furadantine is en waarvoor het dient
Furadantine MC bestaat in harde capsules van 50 mg en van 100 mg nitrofurantoïne. Nitrofurantoïne hoort bij de antibacteriële middelen en werkt op bacteriën in de urinewegen. Elke verpakking van Furadantine, en ook van de andere vergunde producten met nitrofurantoïne, staat in SAM (de databank met gegevens van het FAGG) met afleveringswijze medisch voorschrift (M1).
In rubriek 4.1 van de SKP (de samenvatting van de productkenmerken) staan drie toepassingen: een acute infectie van de lagere urinewegen behandelen, bijvoorbeeld een blaasontsteking (cystitis); terugkerende infecties van de lagere urinewegen voorkomen; en bescherming bieden na een operatie aan de urinewegen of bij een ingreep via de urinebuis, bijvoorbeeld een sondage of een cystoscopie. Meer over de klachten van een blaasontsteking en wat u zelf kunt doen, leest u op de pagina over blaasontsteking.
Dosering volgens de SKP
De SKP geeft de volgende richtwaarden. Uw dosis en de duur van de behandeling bepaalt de arts. Een verhoogd risico op complicaties hebben volgens de SKP zwangere vrouwen, mannen, mensen met diabetes of een verzwakt immuunsysteem, mensen met afwijkingen aan nieren of urinewegen of met een neurologische blaasaandoening, en wie een verblijfskatheter heeft.
| Situatie | Richtwaarde volgens de SKP |
|---|---|
| Acute blaasontsteking bij volwassenen | 300 mg per dag, verdeeld over 3 innames bij de maaltijden en bij het slapengaan, gedurende 5 dagen |
| Verhoogd risico op complicaties, ook tijdens de zwangerschap | dezelfde dosis gedurende 7 dagen |
| Voorkomen van terugkerende infecties | 50 tot 100 mg bij het slapengaan; hoe lang, bepaalt de arts |
| Rond een ingreep aan de urinewegen | 50 mg viermaal per dag, de dag vóór de ingreep en de 3 dagen erna |
| Nierfunctie met een creatinineklaring onder 45 ml/min | niet gebruiken |
| Kinderen | bij blaasontsteking niet onder 9 jaar, ter voorkoming niet onder 12 jaar; onder 3 maanden gecontra-indiceerd |
Hoe u de capsules inneemt
Neem Furadantine bij voorkeur tijdens de maaltijd of samen met voedsel, melk of yoghurt. Volgens de SKP verbetert dat de opname en de verdraagbaarheid, en ook maag- en darmklachten worden er minder door. Spreid de innames over de dag zoals de arts het voorschrijft en maak de kuur af, ook als de klachten al verdwenen zijn: volgens de bijsluiter kunnen de klachten bij te vroeg stoppen terugkeren.
De urine kan geel of bruin kleuren door nitrofurantoïne. Het middel kan ook een test op suiker in de urine vals positief maken; test u zelf uw urine op suiker, houd daar dan rekening mee. Nitrofurantoïne kan duizeligheid en slaperigheid veroorzaken; rij dan niet en bedien geen machines tot die klachten weg zijn.
Wanneer u Furadantine niet mag gebruiken
De SKP somt in rubriek 4.3 de hieronder vermelde situaties op waarin Furadantine niet gebruikt mag worden. Vertel de arts daarom altijd of een van deze punten op u van toepassing is, ook als het lang geleden is vastgesteld.
- overgevoeligheid voor nitrofurantoïne of voor een van de hulpstoffen;
- een verminderde nierfunctie, met een glomerulaire filtratiesnelheid lager dan 45 ml/min;
- een tekort aan het enzym glucose-6-fosfaatdehydrogenase (G6PD-deficiëntie);
- acute porfyrie;
- zuigelingen jonger dan 3 maanden;
- het einde van de zwangerschap, tijdens de weeën en de bevalling.
Waarop u let bij langer gebruik
Bij langdurig gebruik vraagt de SKP om nauwgezet toezicht op tekenen van long- en leverschade en op andere tekenen van toxiciteit. Acute longreacties treden volgens de SKP meestal op in de eerste week van de behandeling, met koorts, koude rillingen, pijn op de borst, kortademigheid en hoest. Chronische longreacties, zoals longfibrose, ontwikkelen zich sluipend en komen vaker voor bij oudere mensen die lang behandeld worden. Leverreacties, waaronder hepatitis en geelzucht, zijn zeldzaam maar kunnen ernstig zijn. Tintelingen (paresthesieën) kunnen wijzen op een aantasting van de zenuwen.
Merkt u zulke klachten, dan neemt u zonder uitstel contact op met een arts; de SKP vraagt in dat geval om de behandeling stop te zetten. Voorzichtigheid geldt bij bloedarmoede, diabetes, een verstoorde zoutbalans, een tekort aan vitamine B of foliumzuur en bij long-, lever- of zenuwaandoeningen. Een doorlopende preventieve behandeling met een antibioticum komt volgens de SKP pas in beeld nadat maatregelen zonder antibioticum onvoldoende hielpen, en een langere duur enkel als de voordelen duidelijk opwegen tegen de risico's en er geen alternatief is. Meer over terugkerende infecties leest u op de pagina over terugkerende blaasontsteking.
Bijwerkingen volgens de SKP
Rubriek 4.8 van de SKP deelt de bijwerkingen in naar hoe vaak ze voorkomen. Klachten van maag en darmen kunnen volgens de SKP verminderen als u het middel met voedsel of melk inneemt of als de dosis wordt aangepast. Zoals bij andere antibiotica kan een infectie met schimmels of resistente bacteriën optreden.
| Hoe vaak | Bijwerkingen |
|---|---|
| Soms (bij 1 op 1 000 tot 1 op 100 gebruikers) | braken, buikpijn, diarree |
| Zelden (bij 1 op 10 000 tot 1 op 1 000 gebruikers) | veranderingen in het bloedbeeld; ernstige huidreacties zoals erythema multiforme en het syndroom van Stevens-Johnson; depressie, verwarring, duizeligheid, hoofdpijn, slaperigheid; perifere neuropathie, ook van de oogzenuw; chronische longreacties; leverreacties zoals geelzucht door galstuwing en chronische actieve hepatitis; afbraak van rode bloedcellen bij G6PD-deficiëntie; krachteloosheid |
| Frequentie niet bekend | misselijkheid, ontsteking van de alvleesklier, allergische huidreacties, netelroos, angio-oedeem, koorts door het geneesmiddel, anafylaxie, acute longreacties, tijdelijk haarverlies, gewrichtspijn, ontsteking van de speekselklier, verhoogde druk in de schedel, auto-immuunhepatitis, ontsteking van het nierweefsel |
Wisselwerkingen
Vertel de arts en de apotheker welke andere geneesmiddelen u gebruikt. Rubriek 4.5 van de SKP noemt onder meer de volgende wisselwerkingen. Gebruikt u al een ander antibioticum, bijvoorbeeld ciprofloxacine, meld dat dan in uw vragenlijst.
- maagzuurbinders met magnesium- of aluminiumzouten en metoclopramide verminderen de opname van nitrofurantoïne;
- probenecid en sulfinpyrazon verminderen de uitscheiding via de nieren;
- koolzuuranhydraseremmers en middelen die de urine minder zuur maken, verminderen de werking;
- chinolonen, zoals ciprofloxacine, werken antibacterieel tegengesteld aan nitrofurantoïne;
- het orale vaccin tegen buiktyfus werkt niet tijdens een behandeling met een antibacterieel middel.
Zwangerschap en borstvoeding
Volgens de SKP wordt nitrofurantoïne tijdens de zwangerschap niet gebruikt, tenzij de toestand van de moeder het vereist. Tijdens de weeën en de bevalling is het gecontra-indiceerd, omdat de rode bloedcellen van het kind nog onrijp zijn en kunnen afbreken. Een blaasontsteking tijdens de zwangerschap telt in de SKP als een situatie met een verhoogd risico op complicaties; bent u zwanger, laat u dan ter plaatse onderzoeken. Kleine hoeveelheden nitrofurantoïne komen in de moedermelk terecht. Borstvoeding aan een baby met een bekend of vermoed enzymtekort van de rode bloedcellen wordt tijdelijk vermeden.
Wanneer u een arts ter plaatse ziet
Een schriftelijke beoordeling van een vragenlijst is geen onderzoek. Bij een nieuwe blaasontsteking met tekenen van een ernstiger infectie, of als u tot een groep met een verhoogd risico behoort, is een arts ter plaatse aangewezen. In zulke gevallen kan de beoordelende arts de aanvraag afwijzen en u doorverwijzen naar een arts die u ter plaatse ziet. Een vragenlijst is ook niet bedoeld voor een noodsituatie.
Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter. Bij acuut gevaar belt u 112, gratis en 24 uur op 24.
- koorts of pijn in de flank;
- bloed in de urine;
- zwangerschap;
- blaasontsteking bij een man;
- diabetes, een verzwakt immuunsysteem, een afwijking aan nieren of urinewegen of een verblijfskatheter;
- klachten die na 3 dagen behandeling niet verdwenen of duidelijk verminderd zijn;
- blaasontstekingen die telkens terugkomen.
Een voorschrift via een medische vragenlijst
Of een antibioticum wordt voorgeschreven, beslist de arts na beoordeling van uw situatie; veel infecties moeten ter plaatse worden onderzocht. Een nieuwe infectie wordt telkens opnieuw beoordeeld: u beschrijft uw klachten in een medische vragenlijst en de arts gaat na of een antibioticum aangewezen is, zonder wachtzaal en zonder afspraak. Een restje van een vorige kuur of een oud voorschrift is geen basis voor een nieuwe behandeling.
Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon.
Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht.
Wat kost het?
Hoeveel de beoordeling kost, vermeldt de knop op deze pagina. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.
Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).
Wie beoordeelt uw aanvraag?
Bij een aanvraag voor nitrofurantoïne ligt de beoordeling bij Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over.
Wat zijn de bijwerkingen van Furadantine?
Soms komen braken, buikpijn en diarree voor; inname met voedsel of melk kan die klachten beperken. Zeldzamer maar ernstiger zijn reacties van de longen, de lever, de zenuwen, het bloed en de huid. Koorts, rillingen, pijn op de borst, kortademigheid of hoest tijdens de behandeling, geelzucht of tintelingen zijn een reden om meteen een arts te contacteren.
Hoe neem ik Furadantine in?
Neem de capsules tijdens de maaltijd of met wat melk of yoghurt, verspreid over de dag zoals de arts aangeeft, en de laatste dosis bij het slapengaan. Maak de kuur af, ook als u zich al beter voelt. Neem geen maagzuurbinders met magnesium of aluminium tegelijk in, want die verminderen de opname.
Waarom is mijn urine bruin door Furadantine?
De SKP vermeldt dat de urine geel of bruin kan kleuren na inname van nitrofurantoïne. Ziet u echter bloed in de urine, of gaat de verkleuring samen met koorts, geelzucht of een algemeen ziek gevoel, neem dan contact op met een arts.
Is Furadantine voorschriftplichtig?
Ja. In SAM hebben de capsules van 50 mg en 100 mg, en ook alle andere vergunde verpakkingen met nitrofurantoïne, afleveringswijze medisch voorschrift (M1). Zonder voorschrift wordt het in de apotheek niet afgeleverd.
Mag ik Furadantine nemen als ik zwanger ben?
Alleen als de arts het nodig vindt, en nooit tijdens de weeën of de bevalling. Een blaasontsteking tijdens de zwangerschap vraagt bovendien een onderzoek ter plaatse, bij uw eigen dokter of gynaecoloog, en past niet bij een beoordeling op afstand via een vragenlijst.
Mag ik een restje Furadantine van een vorige keer gebruiken?
Nee. Een nieuwe infectie is een nieuwe situatie, die opnieuw beoordeeld moet worden. Een onvolledige kuur kan de infectie onvoldoende behandelen, en het is niet zeker dat dezelfde behandeling nu past. Neem contact op met een arts en bewaar geen restjes antibiotica voor later.
Hoe lang duurt het voor Furadantine werkt?
Volgens de bijsluiter nemen de klachten na de start meestal binnen 1 tot 3 dagen af. Zijn ze na 3 dagen niet verdwenen of niet duidelijk verminderd, raadpleeg dan opnieuw een arts. Stop de kuur niet zodra u zich beter voelt, want de klachten kunnen dan terugkeren.