Naar de inhoud

Atorvastatine, een statine bij verhoogd cholesterol

Atorvastatine is een cholesterolverlager uit de groep van de statines. Artsen schrijven het voor wanneer het cholesterolgehalte te hoog blijft en wanneer het risico op hart- en vaatziekten omlaag moet. Het is in de regel een behandeling van lange duur. Op deze pagina leest u hoe atorvastatine werkt, waar u op moet letten, welke bijwerkingen beschreven zijn en wat wij voor u wel en niet kunnen doen.

Wat is atorvastatine en welke werkzame stof zit erin

Atorvastatine is de naam van de werkzame stof. De stof hoort bij de statines, een groep die de aanmaak van cholesterol in de lever remt. In het Belgische geneesmiddelenregister staan verpakkingen onder merknamen en onder de stofnaam, van verschillende fabrikanten, telkens voor inname via de mond.

Daarnaast bestaan er verpakkingen waarin atorvastatine met een andere werkzame stof is gecombineerd: met ezetimibe, en in vaste combinaties met amlodipine en perindopril of met ramipril en acetylsalicylzuur. Zo'n combinatie is een andere behandeling dan atorvastatine alleen, ook al herkent u de naam. Wissel er nooit zelf tussen en laat uw apotheker nakijken of u niet twee keer dezelfde stof binnenkrijgt.

De exacte samenstelling, de sterkte en de hulpstoffen van uw verpakking staan in de bijsluiter in de doos. Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) houdt de officiële gegevens over de in België vergunde verpakkingen bij.

Waarvoor wordt atorvastatine gebruikt

Atorvastatine wordt gebruikt wanneer het cholesterolgehalte, en vooral het LDL-cholesterol, te hoog blijft ondanks aanpassing van voeding en beweging. Ook erfelijke vormen van een verhoogd cholesterolgehalte worden ermee behandeld. Verder wordt het middel volgens de SKP ingezet om hart- en vaatvoorvallen te voorkomen bij volwassenen met een geschat hoog risico op een eerste voorval, als aanvulling op de aanpak van andere risicofactoren.

De arts kijkt daarbij niet naar één enkel getal, maar naar uw totale risico: bloeddruk, roken, suikerziekte, gewicht, nierfunctie, leeftijd en wat er in uw familie voorkomt. Twee mensen met dezelfde cholesterolwaarde kunnen daardoor een verschillend advies krijgen. Die afweging vraagt een onderzoek en bloedafname, en kan niet uit een vragenlijst alleen volgen.

Een statine vervangt de rest van de behandeling niet. Stoppen met roken, voldoende bewegen en aandacht voor voeding blijven even belangrijk, ook als de waarden in het bloedonderzoek er goed uitzien. Over bloeddrukmedicatie en andere middelen in deze groep leest u meer op de pagina over hoge bloeddruk en cholesterol.

Hoe werkt atorvastatine

Atorvastatine remt een enzym in de lever dat nodig is om cholesterol aan te maken. Doordat de lever zelf minder cholesterol produceert, haalt ze meer LDL-cholesterol uit het bloed. Het gehalte in het bloed daalt daardoor.

Het effect is meetbaar in een bloedonderzoek, maar u voelt er niets van. Dat is normaal: een lager cholesterolgehalte geeft geen merkbaar gevoel van verbetering, net zomin als een hoog cholesterolgehalte pijn doet. Juist daarom stoppen mensen soms te vroeg. De arts beoordeelt het resultaat aan de hand van laboratoriumwaarden, niet aan de hand van hoe u zich voelt.

Een statine is in de regel een langdurige behandeling, en het is de arts die beslist of en wanneer die kan worden afgebouwd.

Dosering en inname

De dosis wordt door de arts bepaald. Meestal wordt begonnen met een lagere sterkte, die daarna wordt bijgestuurd op basis van de bloedwaarden, het berekende risico en hoe goed u het middel verdraagt. Sterktes van verschillende verpakkingen zien er gelijkaardig uit, dus vergelijk altijd de doos met wat op uw voorschrift staat.

Volgens de SKP wordt de tablet eenmaal per dag ingenomen, op elk moment van de dag en met of zonder voedsel. Een vast tijdstip aanhouden helpt om inname niet te vergeten. Pas de dosis nooit zelf aan, ook niet als een bloeduitslag u meevalt of tegenvalt.

Bent u een dosis vergeten, volg dan wat er in de bijsluiter van uw verpakking staat. Een dubbele dosis nemen om een vergeten inname in te halen is geen goed idee. Merkt u dat u regelmatig vergeet, bespreek dat dan: er bestaan praktische oplossingen, en dat gesprek is nuttiger dan het stilzwijgend blijven overslaan.

Stop niet op eigen initiatief, ook niet als u zich prima voelt. Wilt u stoppen omdat u last hebt van bijwerkingen of omdat u twijfelt aan het nut, leg dat dan voor aan uw arts. De arts kan de behandeling dan bijsturen.

Waar u op moet letten

Vertel uw arts of u leverproblemen hebt of hebt gehad, hoeveel alcohol u gebruikt, of uw schildklier traag werkt, hoe uw nieren functioneren en of er in uw familie spierziekten voorkomen. Dat zijn de omstandigheden waarin de arts extra voorzichtig is of voor een andere aanpak kiest, en soms is opvolging met bloedonderzoek nodig.

Statines worden niet gebruikt tijdens de zwangerschap en evenmin bij borstvoeding. Bent u zwanger, denkt u dat u zwanger bent of hebt u een kinderwens, bespreek dat dan voordat u met de behandeling begint of voordat u ze voortzet. Dit is geen detail dat later kan worden geregeld: het hoort bij het begin van het gesprek.

Spierklachten verdienen bijzondere aandacht. Onverklaarde spierpijn, gevoelige of zwakke spieren die niet door inspanning te verklaren zijn, meldt u aan uw arts. Gaat dat samen met koorts, algemeen ziek zijn of donkere urine, wacht dan niet en zoek snel medische hulp.

Tijdens de behandeling wordt er periodiek bloed geprikt, onder meer om de leverwaarden en het effect op het cholesterol op te volgen. Hoe vaak dat gebeurt, hangt af van uw situatie en bepaalt de arts die u opvolgt.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

Atorvastatine wordt in de lever afgebroken door een enzymsysteem dat ook veel andere geneesmiddelen verwerkt. Daardoor kan de hoeveelheid werkzame stof in uw bloed stijgen als u bepaalde andere middelen gebruikt, met meer kans op spierklachten tot gevolg. Het gaat onder meer om sommige antibiotica en antischimmelmiddelen, bepaalde middelen tegen hiv en hepatitis C, ciclosporine, fibraten, amiodaron en enkele bloeddrukverlagers uit de groep van verapamil en diltiazem.

Grapefruit en grapefruitsap kunnen dezelfde afbraakroute beïnvloeden. Vraag aan uw apotheker wat voor uw verpakking geldt, in plaats van dit zelf in te schatten. Gebruikt u bloedverdunners, dan kan de arts beslissen om uw stollingswaarden wat vaker te laten controleren.

Neem naar elk consult en naar de apotheek een volledige lijst mee van alles wat u gebruikt: voorschriftplichtige geneesmiddelen, middelen die u zonder voorschrift koopt, voedingssupplementen en kruidenpreparaten zoals sint-janskruid. Combineert u pijnstillers, dan spelen ook die mee in het geheel.

Alcohol en atorvastatine zijn niet rechtstreeks onverenigbaar, maar allebei belasten ze de lever. Bij leverproblemen of bij fors alcoholgebruik is dat een gesprek met uw arts waard. Alle bekende wisselwerkingen leest u in de bijsluiter.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

De klachten die het vaakst beschreven worden, zijn spier- en gewrichtspijn, hoofdpijn, maag- en darmklachten zoals misselijkheid, verstopping of diarree, en klachten die op een verkoudheid lijken. Ook een stijging van de leverwaarden of van de bloedsuiker in het laboratoriumonderzoek komt voor.

Zeldzamer, maar ernstig, zijn een uitgesproken spierafbraak, een leverontsteking en allergische reacties. Spierpijn bij statines is een veelbesproken onderwerp en verdient een genuanceerd gesprek met uw arts in plaats van een beslissing in uw eentje.

Zoek onmiddellijk medische hulp bij hevige spierpijn of spierzwakte samen met donkere urine, bij geel worden van de huid of het oogwit, bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij ademhalingsmoeilijkheden of bij een ernstige huiduitslag met blaren.

Denkt u aan een bijwerking, vertel het dan aan uw arts of de apotheker; in België komen zulke meldingen bij het FAGG terecht.

Voorschrift en kosten: hoe de beoordeling verloopt

Atorvastatine is in België voorschriftplichtig: alle verpakkingen hebben in de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) de afleveringswijze medisch voorschrift. Wij zijn geen apotheek, wij verkopen geen geneesmiddelen en wij versturen ze niet. Wat wij aanbieden, is een medische vragenlijst die een arts schriftelijk beoordeelt, voor medicatie die u al gebruikt of voor een nieuw geneesmiddel: Online voorschrift. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. Het volgt het Europese model van Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht, dus er is geen code die u in de apotheek opgeeft. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.

De aanvraag wordt beoordeeld door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Een RIZIV-nummer heeft de arts niet.

U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.

Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald. Begint u pas met een cholesterolverlager, dan kan de arts ook dat beoordelen, maar hij heeft daarvoor recente bloeduitslagen en een inschatting van uw risico op hart- en vaatziekten nodig; ontbreken die, dan vraagt hij ze op of verwijst hij u naar uw huisarts voor een onderzoek met bloedafname. Gebruikt u een verwant middel, dan vindt u de bijhorende informatie op de pagina over rosuvastatine.

Is Atorvastatine voorschriftplichtig?

Ja. Alle verpakkingen met atorvastatine staan in de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) als geneesmiddel op medisch voorschrift. De keuze van de sterkte hangt af van uw bloedwaarden, uw totale risico op hart- en vaatziekten en de andere geneesmiddelen die u gebruikt, en die afweging maakt een arts. Welke afleveringswijze voor uw concrete verpakking geldt, staat bovendien op de doos en in de bijsluiter.

Hoe snel werkt atorvastatine?

U merkt er zelf niets van, want een verlaagd cholesterolgehalte geeft geen voelbaar effect. Het resultaat wordt gemeten in het bloed, en de arts plant dat onderzoek na een periode waarin het middel dagelijks is ingenomen. Beoordeel het effect dus niet op uw gevoel en stop niet omdat u geen verschil merkt: dat is bij deze groep geneesmiddelen juist wat verwacht wordt.

Welke bijwerkingen komen vaak voor?

Het vaakst worden spier- en gewrichtspijn, hoofdpijn, maag- en darmklachten en verkoudheidsachtige klachten beschreven. Ook afwijkende leverwaarden of een hogere bloedsuiker in het laboratoriumonderzoek komen voor. Ernstige spierpijn of spierzwakte samen met donkere urine, of geel worden van de huid of het oogwit, zijn redenen om niet te wachten en snel medische hulp te zoeken.

Mag ik alcohol drinken bij atorvastatine?

Er is geen rechtstreekse onverenigbaarheid, maar zowel alcohol als atorvastatine belasten de lever. Hebt u leverproblemen gehad of drinkt u regelmatig meer dan af en toe, bespreek dat dan met uw arts voordat de behandeling start of wordt voortgezet. Bij twijfel kunt u ook bij de apotheker terecht.

Hoe vraag ik online een voorschrift aan?

Gebruikt u atorvastatine al, of wilt u ermee starten, dan vult u de medische vragenlijst van Online voorschrift in. De arts beoordeelt uw antwoorden schriftelijk en kan u vragen stellen in de chat in uw persoonlijke omgeving. Wat u met het document in de apotheek doet, leest u hierboven. Begint u pas met een cholesterolverlager, dan heeft de arts recente bloeduitslagen nodig en kan hij u eerst naar uw huisarts verwijzen.

Moet ik atorvastatine 's avonds innemen?

Volgens de SKP kan atorvastatine op elk moment van de dag worden ingenomen, met of zonder voedsel; wat voor uw verpakking geldt, staat in de bijsluiter. Belangrijker dan het uur is de regelmaat: kies een vast moment dat u volhoudt, en verander dat niet zonder overleg.

Wat doe ik als ik spierpijn krijg?

Meld onverklaarde spierpijn, gevoelige of zwakke spieren aan uw arts en stop niet in stilte. De arts kan nagaan of een ander geneesmiddel de klachten uitlokt en de behandeling bijsturen. Gaat de spierpijn samen met koorts, ziek zijn of donkere urine, zoek dan snel medische hulp.