Naar de inhoud

Ramipril, een ACE-remmer bij hoge bloeddruk en hartfalen

Ramipril is een bloeddrukverlager uit de groep van de ACE-remmers. Het wordt gebruikt bij hoge bloeddruk en bij hartfalen, en verder om het hart en de nieren te beschermen bij mensen met een verhoogd risico. Het gaat meestal om een behandeling van lange duur. Op deze pagina leest u hoe ramipril werkt, waar u op moet letten, welke bijwerkingen beschreven zijn en wat wij voor u wel en niet kunnen doen.

Wat is ramipril en welke werkzame stof zit erin

Ramipril is de naam van de werkzame stof. Het hoort bij de ACE-remmers, een groep die ingrijpt op het hormoonsysteem dat de bloeddruk regelt. In het Belgische geneesmiddelenregister staan verpakkingen onder een merknaam en onder de stofnaam, van verschillende fabrikanten, telkens voor inname via de mond.

Er bestaan ook vaste combinaties waarin ramipril met een andere werkzame stof zit: met hydrochloorthiazide, een plaspil, met felodipine, en in een verpakking samen met acetylsalicylzuur en atorvastatine. Zo'n combinatie is een andere behandeling dan ramipril alleen. Twijfelt u of u dezelfde stof twee keer binnenkrijgt, laat uw dozen dan nakijken door de apotheker.

De samenstelling, de sterkte en de hulpstoffen van uw verpakking staan in de bijsluiter in de doos. Welke verpakkingen in België vergund zijn, staat in de geneesmiddelendatabank van het FAGG.

Waarvoor wordt ramipril gebruikt

Ramipril wordt voorgeschreven bij een verhoogde bloeddruk en bij hartfalen, waarbij het hart onvoldoende kracht heeft om het bloed rond te pompen. Verder wordt het gebruikt na een hartinfarct en om het risico op hart- en vaatziekten te verlagen bij mensen bij wie dat risico verhoogd is. Ook bij bepaalde nieraandoeningen, onder meer bij diabetes met eiwitverlies in de urine, wordt deze groep ingezet om de nieren te beschermen.

De arts kijkt daarbij naar uw hele beeld: bloeddrukmetingen over een langere periode, nierfunctie, kaliumgehalte, andere aandoeningen en de rest van uw medicatie. Een enkele hoge meting op de consultatie is nog geen behandelindicatie, en omgekeerd blijft de behandeling vaak nodig wanneer de waarden inmiddels goed zijn: dat de bloeddruk laag is, komt dan juist door het middel.

Een bloeddrukverlager vervangt de rest niet. Zoutgebruik, gewicht, beweging, alcohol en roken blijven meewegen, en ze bepalen mee welke dosis nodig is. Over de andere middelen in deze groep leest u meer op de pagina over hoge bloeddruk en cholesterol en op de pagina's over amlodipine en bisoprolol.

Hoe werkt ramipril

Het lichaam beschikt over een hormoonsysteem dat de bloeddruk en het vochtevenwicht regelt. Een enzym daarin, het angiotensineconverterend enzym, zet een voorloperstof om in angiotensine II, een stof die de bloedvaten vernauwt en het lichaam aanzet om zout en water vast te houden. Ramipril remt dat enzym.

Doordat er minder angiotensine II wordt gevormd, ontspannen de bloedvaten en daalt de bloeddruk. Het hart hoeft minder hard te werken en de belasting van de nieren verandert eveneens, wat verklaart waarom deze groep ook buiten de bloeddruk om wordt ingezet.

Het geremde enzym breekt ook bradykinine af, een stof die de bloedvaten verwijdt; bij remming wordt ze minder afgebroken. Bij ACE-remmers worden een droge, kriebelende hoest en, zelden, een ernstige zwelling van gezicht of keel beschreven.

Of de bloeddruk goed geregeld is, voelt u zelf niet. Hoge bloeddruk doet immers geen pijn, en dat is precies wat de behandeling ervan lastig maakt.

Dosering en inname

De dosis wordt door de arts bepaald. Bij deze groep wordt in de regel laag gestart en daarna geleidelijk opgebouwd, met controle van bloeddruk, nierfunctie en kaliumgehalte in het bloed. Die controles horen bij de behandeling en zijn geen formaliteit.

De eerste inname, en ook elke verhoging, kan een sterkere bloeddrukdaling geven, met duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd tot gevolg. Dat is vooral het geval wanneer u plaspillen gebruikt, weinig drinkt of een zoutarm dieet volgt. Sta rustig op uit bed of uit een stoel, zeker in de eerste dagen.

Volgens de SKP wordt ramipril meestal eenmaal per dag ingenomen, vóór, tijdens of na de maaltijd; kies een vast tijdstip. Een vergeten dosis haalt u niet in met een dubbele inname; volg wat de bijsluiter daarover zegt.

Stop niet op eigen initiatief, ook niet wanneer uw bloeddruk goed is. Wilt u stoppen of hebt u last van bijwerkingen, leg dat dan voor aan uw arts. Binnen en buiten deze groep bestaan alternatieven, en overschakelen is iets wat begeleid hoort te gebeuren.

Waar u op moet letten

ACE-remmers worden niet gebruikt tijdens de zwangerschap. Bent u zwanger, denkt u dat u zwanger bent of hebt u een kinderwens, meld dat dan onmiddellijk aan uw arts, zodat de behandeling kan worden omgezet. Dit is geen punt dat tot een volgende afspraak kan wachten. Ook bij borstvoeding hoort de afweging bij de arts.

De ernstigste bijwerking van deze groep is angio-oedeem: een snel opkomende zwelling van gezicht, lippen, tong of keel, soms met slikproblemen of benauwdheid. Dat is een spoedgeval. Stop de inname en bel 112. De zwelling kan ook optreden na maanden of jaren van gebruik zonder klachten, dus een lange voorgeschiedenis zonder problemen sluit ze niet uit.

Laat uw nierfunctie en uw kaliumgehalte controleren zoals uw arts afspreekt, en zeker na elke dosisverhoging. Wordt u ziek met hevig braken, diarree of veel zweten bij hitte, neem dan contact op: bij vochttekort kan de nierfunctie snel verslechteren en spreken artsen soms af om de inname tijdelijk te onderbreken.

Vertel uw arts of u een vernauwing van de nierslagaders hebt, of u ooit angio-oedeem doormaakte, en welke andere middelen u gebruikt. Het gebruik van kaliumsupplementen of van zoutvervangers op basis van kalium bespreekt u eveneens, want die tellen bij deze behandeling mee.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen het bloeddrukverlagende effect verminderen en samen met een ACE-remmer de nierfunctie belasten, zeker bij vochttekort of bij gelijktijdig gebruik van een plaspil. Neem die combinatie niet op eigen houtje langdurig.

Alles wat het kaliumgehalte verhoogt, verdient aandacht: kaliumsparende plaspillen, kaliumsupplementen, zoutvervangers op basis van kalium en bepaalde andere geneesmiddelen. Ook de combinatie met andere middelen die op hetzelfde hormoonsysteem inwerken, wordt in de regel vermeden. Met lithium en met bepaalde middelen tegen diabetes zijn eveneens wisselwerkingen beschreven.

Geef aan uw arts en aan uw apotheker een volledige lijst door van alles wat u gebruikt, ook wat u zonder voorschrift koopt, en van supplementen en kruidenpreparaten. Alle bekende wisselwerkingen leest u in de bijsluiter.

Alcohol verlaagt zelf ook de bloeddruk en versterkt de duizeligheid, zeker in het begin van de behandeling en na een verhoging. Regelmatig fors drinken werkt op termijn juist bloeddrukverhogend. Bespreek uw gebruik met uw arts; dat is nuttiger dan het weglaten uit het gesprek.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

Het bekendst is de droge, kriebelende hoest, die hinderlijk kan zijn en vaak pas na het stoppen verdwijnt. Verder worden duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid, een licht gevoel in het hoofd bij het rechtop komen en maag- en darmklachten beschreven. In het laboratoriumonderzoek kunnen het kaliumgehalte en de nierwaarden veranderen.

Zeldzamer, maar ernstig, zijn angio-oedeem, een sterke daling van de bloeddruk, een duidelijke verslechtering van de nierfunctie, leverproblemen en afwijkingen in het bloedbeeld.

Stop de inname en bel 112 bij zwelling van gezicht, lippen, tong of keel, bij slikproblemen of bij benauwdheid. Neem dezelfde dag contact op met uw arts bij flauwvallen, bij veel minder plassen, bij spierzwakte met hartkloppingen, bij geel worden van de huid of het oogwit, of bij koorts met keelpijn die niet past bij een gewone verkoudheid.

Hebt u last van de hoest, stop dan niet in stilte: uw arts kan met u bespreken of een ander middel past en de overstap begeleiden. Een vermoedelijke bijwerking meldt u aan uw arts of apotheker; in België verzamelt het FAGG die meldingen.

Voorschrift en kosten: hoe de beoordeling verloopt

Ramipril is in België voorschriftplichtig: alle verpakkingen hebben in de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) de afleveringswijze medisch voorschrift. Wij zijn geen apotheek en verkopen geen geneesmiddelen. Wat wij aanbieden, is een medische vragenlijst die een arts schriftelijk beoordeelt, voor medicatie die u al gebruikt of voor een nieuw geneesmiddel: Online voorschrift. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail, volgens het Europese model van Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU. Het document wordt niet geregistreerd in Recip-e en is niet zichtbaar op mijngezondheid.be; er is geen code die u in de apotheek opgeeft. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.

De aanvraag wordt beoordeeld door Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Een RIZIV-nummer heeft de arts niet.

U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.

Het eenvoudigst is een behandeling die loopt en stabiel is, met recente controles van bloeddruk, nierfunctie en kalium. Ook een eerste voorschrift kan de arts beoordelen, maar dan heeft hij recente bloeddrukmetingen en bloedwaarden van nierfunctie en kalium nodig; ontbreken die, dan vraagt hij ze op, raadt hij een onderzoek bij uw huisarts aan of weigert hij de afgifte. Is uw situatie veranderd, dan hoort daar een onderzoek bij uw huisarts bij en zal de arts de aanvraag niet goedkeuren. Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.

Is Ramipril voorschriftplichtig?

Ja. Alle verpakkingen met ramipril, ook de vaste combinaties, staan in de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) als geneesmiddel op medisch voorschrift. De keuze van de sterkte hangt af van uw bloeddruk, uw nierfunctie, uw kaliumgehalte en de rest van uw medicatie, en bij de behandeling horen periodieke controles met bloedonderzoek. Die afweging maakt een arts.

Hoe snel werkt ramipril?

De arts beoordeelt het effect nadat de dosis is opgebouwd en de metingen over een langere periode zijn bekeken. U voelt zelf weinig verschil, want een hoge bloeddruk doet geen pijn. Beoordeel het effect dus niet op uw gevoel en pas de dosis nooit zelf aan.

Welke bijwerkingen komen vaak voor?

Het bekendst is een droge, kriebelende hoest. Verder worden duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid en een licht gevoel in het hoofd bij het rechtop komen beschreven, samen met veranderingen van het kaliumgehalte en de nierwaarden in het bloedonderzoek. Zwelling van gezicht, lippen, tong of keel is zeldzaam maar een spoedgeval: stop de inname en bel 112.

Mag ik alcohol drinken bij ramipril?

Er is geen rechtstreekse onverenigbaarheid, maar alcohol verlaagt zelf ook de bloeddruk en versterkt de duizeligheid, zeker in het begin van de behandeling en na een verhoging. Regelmatig fors drinken verhoogt de bloeddruk op termijn juist. Bespreek uw gebruik open met uw arts, want het bepaalt mee welke dosis u nodig hebt.

Hoe vraag ik online een voorschrift aan?

Gebruikt u ramipril al en is uw situatie stabiel, met recente controles van bloeddruk, nierfunctie en kalium, of wilt u ermee starten, dan vult u de medische vragenlijst van Online voorschrift in. De arts beoordeelt uw antwoorden schriftelijk en kan u vragen stellen in de chat in uw persoonlijke omgeving. Wat u met het document in de apotheek doet, leest u hierboven. Voor een eerste voorschrift heeft de arts recente metingen van uw bloeddruk en bloedwaarden van nierfunctie en kalium nodig; ontbreken die, dan verwijst hij u eerst naar uw huisarts.

Ik heb een droge hoest gekregen. Moet ik stoppen?

Stop niet in stilte, maar meld het wel. De droge, kriebelende hoest hoort bij de manier waarop ACE-remmers werken en verdwijnt vaak pas nadat het middel is gestopt. Uw arts kan met u bespreken of een ander middel past en die overstap begeleiden.

Wat doe ik bij hevig braken, diarree of veel zweten?

Neem contact op met uw arts. Bij vochttekort kan de bloeddruk te sterk dalen en kan de nierfunctie snel verslechteren, zeker wanneer u daarnaast een plaspil of een ontstekingsremmende pijnstiller gebruikt. Artsen spreken in zo'n situatie soms af om de inname tijdelijk te onderbreken; dat is een beslissing die u samen met hen neemt en niet op eigen houtje.