Bisoprolol, een bètablokker bij hoge bloeddruk, angina en hartfalen
Bisoprolol is een bètablokker. Het verlaagt de hartslag en de bloeddruk en wordt gebruikt bij hoge bloeddruk, bij angina pectoris en bij stabiel chronisch hartfalen. Het is een middel voor de lange termijn: het werkt zolang u het inneemt en het geneest de onderliggende aandoening niet. Eén punt is belangrijker dan alle andere: met een bètablokker stopt u nooit plots. Hieronder leest u hoe het werkt, waar u op moet letten en wat wij wel en niet voor u kunnen doen.
Wat is bisoprolol en waar zit het in
Bisoprolol is de werkzame stof, in geneesmiddelen meestal aanwezig als bisoprololfumaraat. In het Belgische geneesmiddelenregister staan de inschrijvingen met bisoprolol allemaal voor inname via de mond, onder de stofnaam en onder merknamen.
Daarnaast bestaan er vaste combinaties: bisoprolol samen met hydrochloorthiazide, een plaspil, en bisoprolol samen met perindopril. Die combinatieverpakkingen dragen eigen namen, waardoor niet iedereen beseft dat er een bètablokker in zit.
Dat is meer dan een detail. Wie zo'n combinatie gebruikt en er los bisoprolol bij zou nemen, verdubbelt de bètablokker. Kijk dus op uw eigen doos welke stoffen er precies in zitten en laat uw volledige lijst een keer nakijken door uw apotheker.
De sterkte, de vorm en de hulpstoffen staan in de bijsluiter bij uw verpakking. Andere middelen voor hart en bloedvaten vindt u op de pagina over hoge bloeddruk en cholesterol, waaronder amlodipine en ramipril.
Waarvoor wordt het gebruikt
Bisoprolol wordt gebruikt bij hoge bloeddruk, bij angina pectoris, dus pijn op de borst door een tekort aan doorbloeding van de hartspier, en bij chronisch hartfalen dat stabiel is ingesteld.
Bij hartfalen is de rol bijzonder: daar begint de behandeling opzettelijk met een zeer lage hoeveelheid, die daarna stap voor stap wordt verhoogd onder controle. Het effect op de lange termijn is dan het doel, niet een snelle verbetering van hoe u zich voelt.
Welke plaats het middel in uw behandeling krijgt, hangt af van uw bloeddruk, uw hartslag, uw andere aandoeningen en de rest van uw medicatie. Die afweging maakt een arts, en hij volgt ze op met controles.
Bisoprolol behandelt niet de oorzaak van hoge bloeddruk. Voeding, beweging, rookgedrag, gewicht en slaap blijven meetellen, ook wanneer uw waarden onder behandeling goed zijn.
Hoe een bètablokker werkt
Adrenaline en verwante stoffen zetten het hart aan tot sneller en krachtiger samentrekken via de bètareceptoren. Bisoprolol blokkeert die receptoren, vooral het type dat in het hart zit. Het gevolg is een tragere hartslag, een minder krachtige samentrekking en een lagere bloeddruk.
Voor het hart betekent dat minder werk en dus minder zuurstofbehoefte.
Dat bisoprolol vooral op het harttype receptor werkt, betekent niet dat de longen en de bloedvaten in de benen er helemaal buiten blijven. Vandaar de voorzichtigheid bij luchtwegaandoeningen en bij vaatproblemen in de benen.
Een enkele meting zegt weinig over het effect op de bloeddruk; de beoordeling gebeurt op een reeks metingen.
Dosering en gebruik
De dosering bepaalt de arts, op geleide van uw bloeddruk, uw hartslag en uw klachten. Bij hartfalen wordt bewust laag begonnen en traag opgebouwd. Volgens de SKP neemt u de tablet 's morgens in, met of zonder voedsel; doe dat elke dag op hetzelfde moment, zodat u het niet vergeet.
Vergeet u een dosis, volg dan wat in de bijsluiter van uw verpakking staat. Haal een vergeten dosis niet in door er twee tegelijk te nemen.
Het belangrijkste punt van deze pagina: stop niet plots en verlaag de dosis niet op eigen houtje. Plots stoppen met een bètablokker kan de hartslag en de bloeddruk laten opveren en klachten uitlokken, tot pijn op de borst en ritmestoornissen toe. Moet de behandeling worden gestopt, dan gebeurt dat stapsgewijs en onder begeleiding van een arts.
Zorg dat u niet zonder medicatie valt, ook niet op reis. Neem voldoende mee, houd uw geneesmiddelen in de handbagage en bewaar een lijst met de stofnamen.
Waar u op moet letten
Bisoprolol wordt niet gebruikt bij een te trage hartslag, bij bepaalde geleidingsstoornissen van het hart zoals een tweede- of derdegraads AV-blok zonder pacemaker, bij het sicksinussyndroom, bij een zeer lage bloeddruk, bij cardiogene shock, bij acuut of ontregeld hartfalen en bij ernstig astma of ernstige chronische luchtwegobstructie.
Voorzichtigheid geldt bij lichtere vormen van astma en van chronische luchtwegaandoeningen, bij psoriasis, bij vaatlijden in de benen en bij een feochromocytoom, waarbij eerst een andere blokkade nodig is. Meld die aandoeningen dus voordat u met het middel begint.
Hebt u diabetes, let dan extra op: een bètablokker kan de signalen van een te lage bloedsuiker maskeren, zoals een snelle hartslag, hartkloppingen of zweten. Meet bij twijfel in plaats van af te gaan op uw gevoel.
Zwangerschap, kinderwens en borstvoeding bespreekt u met uw arts: volgens de SKP wordt bisoprolol tijdens de zwangerschap niet aanbevolen, tenzij het duidelijk noodzakelijk is, en wordt borstvoeding tijdens het gebruik afgeraden. Meld het gebruik ook voor een operatie of een ingreep onder narcose, en vóór een schildklieronderzoek, want het middel kan klachten van een te snel werkende schildklier verbergen.
Wisselwerking met andere geneesmiddelen
De combinatie met calciumantagonisten van het verapamil- en diltiazemtype wordt volgens de SKP in het algemeen afgeraden, omdat beide de hartslag en de geleiding vertragen. Dat geldt ook voor andere middelen tegen ritmestoornissen en voor middelen die op hetzelfde systeem inwerken.
Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen het bloeddrukverlagende effect tegenwerken en de nieren belasten. Ook oogdruppels met een bètablokker tellen mee, want ook die komen in de bloedbaan terecht.
Andere bloeddrukverlagers, middelen tegen depressie, middelen tegen malaria en bepaalde middelen bij diabetes kunnen het effect versterken of de signalen van een lage bloedsuiker beïnvloeden. Bespreek daarom elke nieuwe behandeling.
Geef aan uw arts en aan uw apotheker een volledig overzicht van wat u gebruikt, ook middelen zonder voorschrift, voedingssupplementen en kruidenpreparaten. Alle bekende wisselwerkingen leest u in de bijsluiter.
Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt
De meest gemelde klachten zijn vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn, koude handen en voeten en een tragere hartslag. Volgens de SKP treden duizeligheid, hoofdpijn en vermoeidheid vooral op bij het begin van de behandeling en verdwijnen ze meestal binnen 1 tot 2 weken.
Verder zijn maag-darmklachten, slaapstoornissen en nachtmerries, spierzwakte en erectiestoornissen beschreven. Bij mensen met luchtwegaandoeningen kan benauwdheid optreden, en psoriasis kan verergeren.
Neem contact op met uw arts bij duidelijke duizeligheid of flauwvallen, bij een hartslag die sterk vertraagt, bij toenemende kortademigheid, bij zwelling van de enkels of bij een snelle gewichtstoename. Dat laatste kan wijzen op vochtopstapeling bij hartfalen. Zoek meteen hulp bij pijn op de borst die niet wijkt, bij zwelling van gezicht of tong of bij ademnood.
Vermoedt u een bijwerking, meld het dan aan uw arts of de apotheker; het FAGG verzamelt in België die meldingen om de veiligheid van geneesmiddelen in gebruik te blijven volgen.
Afleveringswijze en wat wij kunnen doen
Wij verkopen geen geneesmiddelen en wij versturen ze niet. Wat wij aanbieden is een medische vragenlijst, die Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, schriftelijk beoordeelt. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon. Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Een RIZIV-nummer heeft de arts niet.
Wij beoordelen de voortzetting van een behandeling die u al gebruikt, maar ook een aanvraag voor een nieuw geneesmiddel. Gebruikt u dit middel nog niet, dan beschrijft u in de vragenlijst uw klachten of de gestelde diagnose; de arts beslist of starten zonder onderzoek ter plaatse verantwoord is, kan resultaten of een meting vragen en kan u naar een arts ter plaatse verwijzen of weigeren. U start met de medische vragenlijst van Online voorschrift.
Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. Het volgt het Europese model van Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht, dus er is geen code en geen nummer om in de apotheek op te geven. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.
U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug. Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI).
Is bisoprolol voorschriftplichtig?
Ja. In de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) hebben alle verpakkingen met bisoprolol, ook de vaste combinaties, de afleveringswijze medisch voorschrift. De sterkte wordt afgestemd op uw bloeddruk, uw hartslag en uw andere aandoeningen, en de behandeling wordt met controles opgevolgd. Zonder voorschrift krijgt u het niet mee uit de apotheek; de beslissing neemt een arts.
Hoe snel werkt het?
Een vaste termijn noemt de SKP niet. Een enkele meting zegt dus weinig. De beoordeling gebeurt op een reeks metingen, door de arts die u opvolgt, en niet op hoe u zich op één dag voelt.
Welke bijwerkingen komen vaak voor?
Vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn, koude handen en voeten en een tragere hartslag worden het vaakst gemeld, vooral in de eerste weken en na een dosisverhoging. Neem contact op bij flauwvallen, bij toenemende kortademigheid, bij gezwollen enkels of bij snelle gewichtstoename.
Mag ik alcohol drinken?
Volgens de bijsluiter kan de duizeligheid die dit middel kan geven erger worden als u alcohol drinkt; is dat bij u zo, dan drinkt u geen alcohol. Een strikt verbod geldt niet voor iedereen, maar beperk de hoeveelheid, zeker in de eerste weken en na elke verhoging van de dosis, en bespreek het met uw arts.
Mag ik zomaar stoppen met bisoprolol?
Nee. Plots stoppen met een bètablokker kan de hartslag en de bloeddruk laten opveren en klachten uitlokken, tot pijn op de borst en ritmestoornissen toe. Moet de behandeling worden gestopt, dan gebeurt dat stapsgewijs en onder begeleiding van een arts. Zorg er ook voor dat u niet zonder medicatie valt wanneer uw verpakking opraakt.
Hoe vraag ik online een voorschrift aan?
Gaat het om een behandeling die al loopt, dan vult u de medische vragenlijst van Online voorschrift in. Wat u met het document in de apotheek doet, leest u hierboven. Gebruikt u het middel nog niet, dan kunt u via dezelfde vragenlijst ook een nieuw voorschrift aanvragen; de arts beslist dan of starten zonder onderzoek ter plaatse verantwoord is en kan resultaten of een meting vragen.
Komt dit voorschrift in Recip-e terecht?
Nee. Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht, dus er is geen code of nummer om in de apotheek op te geven. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.
- FAGG: SKP Bisoprolol Sandoz 5 mg filmomhulde tabletten (CTI 327372-03, BE327372)
- FAGG: bijsluiter Bisoprolol Sandoz 5 mg filmomhulde tabletten (CTI 327372-03, BE327372)
- Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU
- FAGG: SKP Co-Bisoprolol Sandoz 5 mg - 12,5 mg (bisoprolol en hydrochloorthiazide; CTI 361672-01, BE361672)