Bisoprolol: werking, bijwerkingen en dosering
Bisoprolol is een bètablokker. Het verlaagt de hartslag en de bloeddruk en wordt gebruikt bij hoge bloeddruk, bij angina pectoris en bij chronisch hartfalen. Het is een middel voor de lange termijn: het werkt zolang u het inneemt en het geneest de onderliggende aandoening niet. Eén punt is belangrijker dan alle andere: met een bètablokker stopt u nooit plots. Hieronder leest u hoe het werkt, waar u op moet letten en wat wij wel en niet voor u kunnen doen.
Wat is bisoprolol en waar zit het in
Bisoprolol is de werkzame stof, in geneesmiddelen meestal aanwezig als bisoprololfumaraat. In het Belgische geneesmiddelenregister staan de inschrijvingen met bisoprolol allemaal voor inname via de mond, onder de stofnaam en onder merknamen.
Daarnaast bestaan er vaste combinaties: bisoprolol samen met hydrochloorthiazide, een plaspil, en bisoprolol samen met perindopril. Er is zelfs een vierdubbele combinatie met amlodipine, indapamide en perindopril. Die combinatieverpakkingen dragen eigen namen, waardoor niet iedereen beseft dat er een bètablokker in zit.
Dat is meer dan een detail. Wie zo'n combinatie gebruikt en er los bisoprolol bij zou nemen, verdubbelt de bètablokker. Kijk dus op uw eigen doos welke stoffen er precies in zitten en laat uw volledige lijst een keer nakijken door uw apotheker.
De sterkte, de vorm en de hulpstoffen staan in de bijsluiter bij uw verpakking. Andere middelen voor hart en bloedvaten staan in de categorie /hart-en-bloeddruk/, waaronder /geneesmiddelen/amlodipine/ en /geneesmiddelen/ramipril/.
Waarvoor wordt het gebruikt
Bisoprolol wordt gebruikt bij hoge bloeddruk, bij angina pectoris, dus pijn op de borst door een tekort aan doorbloeding van de hartspier, en bij chronisch hartfalen dat stabiel is ingesteld. Bij bepaalde hartritmestoornissen en na een hartinfarct wordt de groep eveneens ingezet.
Bij hartfalen is de rol bijzonder: daar begint de behandeling opzettelijk met een zeer lage hoeveelheid, die daarna stap voor stap wordt verhoogd onder controle. Het effect op de lange termijn is dan het doel, niet een snelle verbetering van hoe u zich voelt.
Welke plaats het middel in uw behandeling krijgt, hangt af van uw bloeddruk, uw hartslag, uw andere aandoeningen en de rest van uw medicatie. Die afweging maakt een arts, en hij volgt ze op met controles.
Bisoprolol behandelt niet de oorzaak van hoge bloeddruk. Voeding, beweging, rookgedrag, gewicht en slaap blijven meetellen, ook wanneer uw waarden onder behandeling goed zijn.
Hoe een bètablokker werkt
Adrenaline en verwante stoffen zetten het hart aan tot sneller en krachtiger samentrekken via de bètareceptoren. Bisoprolol blokkeert die receptoren, vooral het type dat in het hart zit. Het gevolg is een tragere hartslag, een minder krachtige samentrekking en een lagere bloeddruk.
Voor het hart betekent dat minder werk en dus minder zuurstofbehoefte. Daarom nemen klachten van angina pectoris af en verdraagt iemand meer inspanning zonder pijn op de borst. Bij hartfalen beschermt het remmen van die voortdurende prikkeling de hartspier op termijn.
Dat bisoprolol vooral op het harttype receptor werkt, betekent niet dat het de andere volledig ongemoeid laat, zeker niet in hogere hoeveelheden. Vandaar de voorzichtigheid bij luchtwegaandoeningen en bij vaatproblemen in de benen.
Het effect op de bloeddruk is er niet onmiddellijk in volle omvang: het stelt zich in de loop van enkele weken in. Een enkele meting zegt dus weinig; de beoordeling gebeurt op een reeks metingen.
Dosering en gebruik
De dosering bepaalt de arts, op geleide van uw bloeddruk, uw hartslag en uw klachten. Bij hartfalen wordt bewust laag begonnen en traag opgebouwd. Neem het middel elke dag op hetzelfde moment, zodat u het niet vergeet en de spiegel gelijkmatig blijft.
Vergeet u een dosis, volg dan wat in de bijsluiter van uw verpakking staat. Twee giften tegelijk nemen om in te halen, is geen goed idee: dat kan uw hartslag te sterk vertragen.
Het belangrijkste punt van deze pagina: stop niet plots en verlaag de dosis niet op eigen houtje. Plots stoppen met een bètablokker kan de hartslag en de bloeddruk laten opveren en klachten uitlokken, tot pijn op de borst en ritmestoornissen toe. Moet de behandeling worden gestopt, dan gebeurt dat stapsgewijs en onder begeleiding van een arts.
Zorg dat u niet zonder medicatie valt, ook niet op reis. Neem voldoende mee, houd uw geneesmiddelen in de handbagage en bewaar een lijst met de stofnamen. Wat te doen wanneer u toch zonder valt, leest u op /blog/zonder-medicatie-buitenland/.
Waar u op moet letten
Bisoprolol wordt niet gebruikt bij een te trage hartslag, bij bepaalde geleidingsstoornissen van het hart zoals een tweede- of derdegraads AV-blok zonder pacemaker, bij het sicksinussyndroom, bij een zeer lage bloeddruk, bij cardiogene shock, bij acuut of ontregeld hartfalen en bij ernstig astma of ernstige chronische luchtwegobstructie.
Voorzichtigheid geldt bij lichtere vormen van astma en van chronische luchtwegaandoeningen, bij psoriasis, bij vaatlijden in de benen en bij een feochromocytoom, waarbij eerst een andere blokkade nodig is. Meld die aandoeningen dus voordat u met het middel begint.
Hebt u diabetes, let dan extra op: een bètablokker kan de signalen van een te lage bloedsuiker maskeren, vooral het beven en de hartkloppingen. Zweten blijft doorgaans wel voelbaar. Meet bij twijfel in plaats van af te gaan op uw gevoel.
Zwangerschap, kinderwens en borstvoeding bespreekt u met uw arts. Meld het gebruik ook voor een operatie of een ingreep onder narcose, en vóór een schildklieronderzoek, want het middel kan klachten van een te snel werkende schildklier verbergen.
Wisselwerking met andere geneesmiddelen
De combinatie met bepaalde calciumantagonisten van het verapamil- en diltiazemtype vraagt bijzondere aandacht, omdat beide de hartslag en de geleiding vertragen. Dat geldt ook voor andere middelen tegen ritmestoornissen en voor middelen die op hetzelfde systeem inwerken.
Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen het bloeddrukverlagende effect tegenwerken en de nieren belasten; daarover leest u op /geneesmiddelen/ibuprofen/. Ook oogdruppels met een bètablokker tellen mee, want ook die komen in de bloedbaan terecht.
Andere bloeddrukverlagers, middelen tegen depressie, middelen tegen malaria en bepaalde middelen bij diabetes kunnen het effect versterken of de signalen van een lage bloedsuiker beïnvloeden. Bespreek daarom elke nieuwe behandeling.
Geef aan uw arts en aan uw apotheker een volledig overzicht van wat u gebruikt, ook middelen zonder voorschrift, voedingssupplementen en kruidenpreparaten. De volledige lijst met bekende wisselwerkingen staat in de bijsluiter bij uw verpakking.
Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt
De meest gemelde klachten zijn vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn, koude handen en voeten en een tragere hartslag. Veel mensen merken die vooral in de eerste weken en bij elke verhoging van de dosis, waarna ze afnemen.
Verder zijn maag-darmklachten, slaapstoornissen en levendige dromen, spierzwakte en een verminderd seksueel verlangen beschreven. Bij mensen met luchtwegaandoeningen kan benauwdheid optreden, en psoriasis kan verergeren.
Neem contact op met uw arts bij duidelijke duizeligheid of flauwvallen, bij een hartslag die sterk vertraagt, bij toenemende kortademigheid, bij zwelling van de enkels of bij een snelle gewichtstoename. Dat laatste kan wijzen op vochtopstapeling bij hartfalen. Zoek meteen hulp bij pijn op de borst die niet wijkt, bij zwelling van gezicht of tong of bij ademnood.
Een vermoede bijwerking meldt u aan uw arts of apotheker. In België volgt het FAGG de veiligheid van geneesmiddelen op de markt op; meldingen dragen bij aan een beter beeld van middelen die al in gebruik zijn.
Afleveringswijze en wat wij kunnen doen
Wij verkopen geen geneesmiddelen en wij versturen ze niet. Wat wij aanbieden is een medische vragenlijst en een beoordeling door een arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. Er is geen videoconsult, geen telefonisch consult en geen chat: de arts leest uw antwoorden en beslist op basis daarvan. Onze arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en heeft geen RIZIV-nummer.
Wij beoordelen uitsluitend de voortzetting van een behandeling die al door een arts is opgestart. Een eerste instelling van deze behandeling hoort thuis bij een arts die u kan onderzoeken en opvolgen; dat doen wij niet via een vragenlijst. Vindt de arts de voortzetting verantwoord, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift volgens de bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU, per e-mail. De beoordeling kost 24,90 € en u start op /voorschrift-verlengen/.
Dat document is geen Belgisch e-voorschrift. Het komt niet in Recip-e terecht en is niet zichtbaar in de Belgische systemen, dus er is geen code en geen nummer dat u in de apotheek moet opgeven. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker zelf en hij mag weigeren, bijvoorbeeld bij twijfel over de echtheid of de leesbaarheid van het document.
Wat u betaalt is de beoordeling door de arts, niet de afgifte van een document. Weigert de arts om medische of juridische redenen, of kan de aanvraag niet worden afgerond, dan krijgt u het bedrag terug. Vraagt de arts bijkomende gegevens op, dan hebt u daar minstens zeven dagen voor, u krijgt een herinnering en op uw vraag verlengen wij die termijn. Het geneesmiddel zelf betaalt u in de apotheek; of het wordt terugbetaald hangt af van de indicatie en van de voorwaarden van het RIZIV, en dat beoordeelt uw ziekenfonds, niet wij.
Is bisoprolol voorschriftplichtig?
Ja. Bisoprolol wordt uitsluitend op voorschrift afgeleverd. De sterkte wordt afgestemd op uw bloeddruk, uw hartslag en uw andere aandoeningen, en de behandeling wordt met controles opgevolgd. Zonder voorschrift krijgt u het niet mee uit de apotheek; de beslissing neemt een arts.
Hoe snel werkt het?
De hartslag reageert vrij snel, maar het volle effect op de bloeddruk stelt zich in de loop van enkele weken in. Een enkele meting zegt dus weinig. De beoordeling gebeurt op een reeks metingen, door de arts die u opvolgt, en niet op hoe u zich op één dag voelt.
Welke bijwerkingen komen vaak voor?
Vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn, koude handen en voeten en een tragere hartslag worden het vaakst gemeld, vooral in de eerste weken en na een dosisverhoging. Neem contact op bij flauwvallen, bij toenemende kortademigheid, bij gezwollen enkels of bij snelle gewichtstoename.
Mag ik alcohol drinken?
Alcohol verlaagt zelf ook de bloeddruk en versterkt zo de duizeligheid die dit middel kan geven, zeker bij het rechtstaan. Een strikt verbod geldt niet voor iedereen, maar beperk de hoeveelheid, zeker in de eerste weken en na elke verhoging van de dosis, en bespreek het met uw arts.
Mag ik zomaar stoppen met bisoprolol?
Nee. Plots stoppen met een bètablokker kan de hartslag en de bloeddruk laten opveren en klachten uitlokken, tot pijn op de borst en ritmestoornissen toe. Moet de behandeling worden gestopt, dan gebeurt dat stapsgewijs en onder begeleiding van een arts. Zorg er ook voor dat u niet zonder medicatie valt wanneer uw verpakking opraakt.
Hoe vraag ik een herhaalvoorschrift aan?
Gaat het om een behandeling die al loopt, dan vult u de medische vragenlijst in op /voorschrift-verlengen/. De beoordeling door de arts kost 24,90 €. Vindt de arts de voortzetting verantwoord, dan ontvangt u het voorschrift per e-mail en gaat u er zelf mee naar de apotheek. Meer over wat er in zo'n document moet staan, leest u op /blog/vereisten-voorschrift/.
Komt dit voorschrift in Recip-e terecht?
Nee. Wij geven een grensoverschrijdend voorschrift af volgens de bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU en u ontvangt het per e-mail. Het komt niet in Recip-e terecht en is niet zichtbaar in de Belgische systemen, dus er is geen code of nummer om in de apotheek op te geven. U toont de afdruk aan de apotheker, samen met uw identiteitsbewijs; hij beslist over de aflevering.