Hoge bloeddruk en cholesterol: welke medicatie en wat de arts nagaat
Hoge bloeddruk en een te hoog cholesterol worden vaak jarenlang met geneesmiddelen behandeld, en de Belgische geneesmiddelendatabank vermeldt voor de bloeddrukverlagers en statines op deze pagina alleen verpakkingen op medisch voorschrift. Deze pagina legt uit waarin bloeddrukverlagers en statines van elkaar verschillen, welke bijwerkingen in de bijsluiter en in de samenvatting van de productkenmerken (SKP) staan, waarom u er niet op eigen houtje mee stopt en waar de arts op let wanneer u een behandeling voortzet of begint.
Hoge bloeddruk: de groepen bloeddrukverlagers
Bloeddrukverlagers werken via verschillende mechanismen, en dat verklaart waarom ze andere bijwerkingen geven.
Bètablokkers zoals bisoprolol blokkeren de bèta1-receptoren in het lichaam. Volgens de SKP van bisoprolol is die werking zeer selectief, met weinig effect op de bèta2-receptoren in de luchtwegen en de bloedvaten. Calciumantagonisten zoals amlodipine remmen de instroom van calcium in de spiercellen van de vaatwand; de bloeddruk daalt doordat die spieren ontspannen.
ACE-remmers zoals ramipril en perindopril remmen het enzym dat angiotensine I omzet in angiotensine II, een stof die de bloedvaten vernauwt. Volgens de SKP van ramipril wordt daardoor ook bradykinine trager afgebroken, en samen leidt dat tot verwijding van de bloedvaten. Sartanen zoals losartan werken op hetzelfde systeem, maar blokkeren de plaats waar angiotensine II aangrijpt.
In de Belgische geneesmiddelendatabank (SAM) staan naast de afzonderlijke stoffen ook vaste combinaties, bijvoorbeeld ramipril, bisoprolol of losartan samen met hydrochloorthiazide in één tablet. Voor geen van de stoffen in de tabel hieronder vermeldt SAM een verpakking met vrije aflevering.
Bloeddrukverlagers en statines in een overzicht
De tabel noemt per werkzame stof de groep en de indicaties waarvoor het product in de bronnen geregistreerd is (rubriek 4.1 van de SKP). Welke stof voor u geschikt is, bepaalt de arts aan de hand van uw situatie als geheel.
| Werkzame stof | Groep | Geregistreerde indicaties volgens rubriek 4.1 van de SKP |
|---|---|---|
| bisoprolol | bètablokker | hypertensie, angina pectoris, stabiel chronisch hartfalen samen met andere middelen |
| amlodipine | calciumantagonist | hypertensie, chronische stabiele angina pectoris, vasospastische angina |
| ramipril | ACE-remmer | hypertensie, cardiovasculaire preventie, bepaalde nierziekten, symptomatisch hartfalen, na een acuut hartinfarct |
| perindopril | ACE-remmer | hypertensie, symptomatisch hartfalen, stabiel coronair vaatlijden |
| losartan | sartan (angiotensine II-receptorantagonist) | essentiële hypertensie, nierziekte bij hypertensie en type 2-diabetes met proteïnurie, chronisch hartfalen als een ACE-remmer niet geschikt is |
| atorvastatine | statine | verhoogd cholesterol als aanvulling op een dieet, preventie van hart- en vaatziekten bij een hoog risico |
| rosuvastatine | statine | verhoogd cholesterol als aanvulling op een dieet, preventie van ernstige hart- en vaatziekten bij een groot risico |
Hoe de arts een middel kiest
De keuze volgt zelden uit één bloeddrukwaarde. Andere aandoeningen wegen mee, en de SKP's tonen waarom: dezelfde stoffen zijn ook geregistreerd bij angina pectoris, hartfalen, na een hartinfarct of bij nierziekte, en bij bisoprolol noemt de SKP ernstig astma en ernstig chronisch obstructief longlijden als contra-indicatie en vraagt ze voorzichtigheid bij lichtere vormen. Bij ACE-remmers en sartanen kan de nierfunctie veranderen, wat bij een verminderde nierfunctie extra opvolging vraagt.
Zwangerschap en kinderwens tellen zwaar. Volgens de SKP van ramipril worden ACE-remmers en sartanen niet tijdens de zwangerschap gestart, en bij een vastgestelde zwangerschap wordt de behandeling stopgezet en zo nodig vervangen. Atorvastatine is tijdens de zwangerschap en de borstvoeding gecontra-indiceerd, en ook bij vrouwen die zwanger kunnen worden en geen geschikt voorbehoedsmiddel gebruiken.
Ook uw andere geneesmiddelen tellen mee. Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) kunnen volgens de SKP's van bisoprolol, ramipril en losartan het bloeddrukverlagende effect verminderen, en samen met een ACE-remmer of een sartan de nierfunctie belasten en het kalium doen stijgen. Kaliumsupplementen, zoutvervangers met kalium en kaliumsparende plaspillen verhogen bij ACE-remmers het risico op een te hoog kalium. Vermeld daarom alles wat u gebruikt, ook middelen uit de apotheek of de winkel.
Cholesterol: wat statines doen
Statines remmen in de lever het enzym HMG-CoA-reductase, dat nodig is om cholesterol aan te maken. Volgens de SKP van atorvastatine zorgt dat ook voor meer LDL-receptoren op de levercellen, waardoor er meer LDL-cholesterol uit het bloed verdwijnt. Over de afzonderlijke stoffen leest u meer op de pagina's over atorvastatine en rosuvastatine.
De SKP's van atorvastatine en rosuvastatine plaatsen een statine als aanvulling op een dieet, wanneer dieet en andere maatregelen onvoldoende helpen, of ter preventie van hart- en vaatziekten bij mensen met een hoog risico, naast de correctie van andere risicofactoren. De beslissing om te starten berust dus niet op één cholesterolwaarde alleen.
Volgens de bijsluiter van atorvastatine komen hoofdpijn, maag- en darmklachten, gewrichtspijn, spierpijn en afwijkende leverwaarden vaak voor. Een overzicht van de bijwerkingen, de wisselwerkingen en wat u doet bij spierklachten staat op de pagina statines en hun bijwerkingen.
Onverklaarbare spierpijn, spierzwakte of spierkrampen meldt u meteen, zeker als u zich daarbij ziek voelt of koorts hebt. Spierzwakte of spierpijn met een roodbruine verkleuring van de urine kan volgens de bijsluiter wijzen op een afbraak van spierweefsel: stop dan met de tabletten en neem meteen contact op met een arts of ga naar de spoedgevallendienst. Grote hoeveelheden grapefruitsap worden samen met atorvastatine afgeraden.
Bijwerkingen van bloeddrukverlagers
Bij ACE-remmers is een droge, aanhoudende hoest een bekende bijwerking. De SKP van ramipril beschrijft die hoest als niet-productief en zegt dat de hoest na het stoppen van de behandeling verdwijnt. In de SKP van losartan wordt hoest uitdrukkelijk genoemd als reden waarom een ACE-remmer bij hartfalen niet geschikt kan zijn.
Bij amlodipine noemt de SKP slaperigheid, duizeligheid, hoofdpijn, hartkloppingen, blozen, buikpijn, misselijkheid, gezwollen enkels, oedeem en vermoeidheid als de bijwerkingen die het vaakst gemeld worden. Bij bisoprolol komen volgens de SKP vaak duizeligheid, hoofdpijn, een koud of verdoofd gevoel in handen en voeten, maag- en darmklachten en vermoeidheid voor; duizeligheid, hoofdpijn en vermoeidheid treden vooral op bij de start en verdwijnen meestal binnen één tot twee weken. Minder vaak geeft bisoprolol een trage pols, en zelden nachtmerries.
Eén bijwerking vraagt meteen hulp: zwelling van gezicht, lippen, tong of keel, al dan niet met moeite om te ademen. Dat heet angio-oedeem en staat beschreven in de SKP's van ramipril en losartan. Bel dan 112. Doe dat ook bij hevige, aanhoudende pijn op de borst. Dokter van wacht: bel 1733 (zonaal tarief) voor medische problemen die niet kunnen wachten tot het spreekuur van uw eigen dokter.
Waarom u een bètablokker niet plots stopt
De SKP van bisoprolol is daar duidelijk over: de behandeling mag niet ineens worden stopgezet, omdat de aandoening dan tijdelijk kan verergeren. Bij mensen met coronair hartlijden vermeldt de SKP bij plots stoppen een risico op een hartinfarct en plotse dood. Wie daarnaast clonidine of een vergelijkbare centraal werkende bloeddrukverlager gebruikt, stopt ook die niet plots: volgens de SKP kan de bloeddruk dan terugslaan. Afbouwen gebeurt geleidelijk, volgens een schema dat de arts bepaalt.
Dat geldt ook wanneer u zich moe voelt bij het middel: dat is een reden om het te bespreken, niet om zelf te stoppen. Stop evenmin op eigen houtje met een andere bloeddrukverlager of een statine. Bespreek elke wijziging eerst met een arts, zodat die kan beoordelen of een ander middel of een andere dosis beter past.
Controle en opvolging
Hoe vaak u op controle gaat, hangt af van uw waarden en van de middelen die u gebruikt; een vast ritme dat voor iedereen geldt, bestaat niet. De SKP's noemen wel concrete punten. Bij ACE-remmers kan het kalium stijgen, en wie daarnaast kaliumsparende plaspillen of een sartan gebruikt, laat het kalium en de nierfunctie controleren. Bij atorvastatine schrijft de SKP leverfunctietests voor bij de start en daarna op gezette tijden, en bij spierklachten een bloedwaarde van de spieren (CK).
Een arts die een voortzetting beoordeelt, kan daarom recente resultaten vragen of een bloeddrukmeting. De opvolging van uw bloeddruk en cholesterol blijft bij uw eigen arts.
Een voorschrift voor een lopende of een nieuwe behandeling
Uw medische vragenlijst krijgt een schriftelijke beoordeling van de arts. Gaat het om een middel dat u al neemt, dan is het eenvoudigst: de arts bekijkt welke werkzame stof, sterkte en dosering u gebruikt en wat uw laatste controle heeft opgeleverd. Het verloop daarvan staat op de pagina Online voorschrift.
Bij een nieuw geneesmiddel moet de arts duidelijke medische redenen hebben. Het kan zijn dat de arts documenten, resultaten of een meting opvraagt, bijvoorbeeld van uw bloeddruk, dat u het advies krijgt om ter plaatse een arts te raadplegen, of dat de aanvraag wordt geweigerd. Bij nieuwe klachten, bij sterk schommelende waarden of wanneer recente resultaten ontbreken, hoort de beoordeling bij uw eigen arts, die u kan onderzoeken.
Heeft de arts vragen, dan worden die schriftelijk gesteld in de chat in uw persoonlijke omgeving; u krijgt daarover een e-mail. Documenten waar de arts om vraagt, stuurt u via die chat. Er is geen teleconsultatie via video of telefoon.
Uw document en de apotheek
Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail. U neemt de afdruk mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker, die het voorschrift controleert en, als dat nodig is, de voorschrijver kan contacteren en de aflevering kan uitstellen.
Ons document is geen elektronisch voorschrift en komt niet in Recip-e terecht. Daardoor krijgt u ook geen code om het in de apotheek te laten oproepen.
Wat kost het?
Wat de beoordeling door de arts kost, staat bij de knop op deze pagina; daar betaalt u ook. U betaalt voor het medisch consult, niet voor het afgeven van een document - de arts beslist daarover na beoordeling van uw formulier. Wijst de arts uw aanvraag af om medische of juridische redenen, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag ook volledig terug.
Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.
Wie beoordeelt uw aanvraag?
Beoordelen doet Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, waarbij de antwoorden in uw vragenlijst het uitgangspunt zijn. De arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en neemt de rol van uw huisarts niet over. Voor onderzoek, voor het instellen van een behandeling en voor de verdere opvolging blijft uw eigen arts het aanspreekpunt.
Kan ik mijn bloeddrukmedicatie online laten voortzetten?
Ja, u kunt een beoordeling aanvragen. Na het invullen van een medische vragenlijst bekijkt de arts welke werkzame stof, sterkte en dosering u gebruikt, en houdt rekening met uw laatste controle. Een nieuw middel kan de arts ook beoordelen, maar dan zijn duidelijke medische redenen nodig en kan de arts metingen of resultaten vragen, een bezoek ter plaatse aanraden of weigeren.
Waarom geeft een ACE-remmer hoest?
Een droge, aanhoudende hoest hoort bij het bekende bijwerkingenprofiel van ACE-remmers. Volgens de SKP van ramipril is die hoest niet-productief en verdwijnt ze na het stoppen van de behandeling. Stop niet zelf: bespreek de hoest met de arts, die kan nagaan of een ander middel beter past.
Mag ik een bètablokker zelf stoppen?
Nee, niet ineens. De SKP van bisoprolol waarschuwt dat de aandoening bij plots stoppen tijdelijk kan verergeren, en bij coronair hartlijden vermeldt ze een risico op een hartinfarct en plotse dood. Afbouwen gebeurt geleidelijk, volgens een schema dat de arts bepaalt.
Mag ik ontstekingsremmende pijnstillers nemen bij bloeddrukmedicatie?
Overleg dat eerst. Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) kunnen volgens de SKP's het bloeddrukverlagende effect verminderen, en samen met een ACE-remmer of een sartan de nierfunctie belasten en het kalium doen stijgen. Vermeld ze altijd bij een beoordeling.
Welke bijwerkingen hebben statines?
Volgens de bijsluiter van atorvastatine komen hoofdpijn, maag- en darmklachten, gewrichtspijn, spierpijn en afwijkende leverwaarden vaak voor. Onverklaarbare spierpijn, spierzwakte of spierkrampen meldt u meteen, zeker met koorts of een ziek gevoel; bij spierklachten met roodbruine urine stopt u met de tabletten en zoekt u meteen medische hulp.
Mag ik bloeddrukmedicatie of een statine gebruiken als ik zwanger wil worden?
Bespreek een kinderwens altijd vooraf met uw arts. Volgens de SKP van ramipril worden ACE-remmers en sartanen niet tijdens de zwangerschap gestart en wordt de behandeling bij een zwangerschap stopgezet en zo nodig vervangen. Atorvastatine is gecontra-indiceerd tijdens de zwangerschap en de borstvoeding.
Hoe vaak moet ik op controle?
Daar bestaat geen getal dat voor iedereen klopt; uw arts bepaalt het ritme. De SKP's noemen wel controles van kalium en nierfunctie bij ACE-remmers en van de leverfunctie bij atorvastatine.
Betaalt het ziekenfonds mijn bloeddrukmedicatie terug?
Het geneesmiddel betaalt u zelf; wij regelen geen terugbetaling door ziekenfonds of RIZIV (INAMI). Onze dienst zelf wordt niet terugbetaald.
- FAGG: SKP Bisoprolol Sandoz 5 mg filmomhulde tabletten (CTI 327372-11, BE327372)
- FAGG: SKP Amlodipin Besilaat Sandoz 5 mg tabletten (CTI 292205-05, BE292205)
- FAGG: SKP Ramipril AB 5 mg tabletten (CTI 536604-02, BE536604)
- FAGG: SKP Coversyl 5 mg filmomhulde tabletten (CTI 286124-05, BE286124)
- FAGG: SKP Cozaar 50 mg filmomhulde tabletten (CTI 173074-01, BE173074)
- FAGG: SKP Atorvastatin Sandoz 20 mg filmomhulde tabletten (CTI 381026-01, BE381026)
- FAGG: bijsluiter Atorvastatin Sandoz 20 mg filmomhulde tabletten, rubriek 4 (CTI 381026-01, BE381026)
- FAGG: SKP Rosuvastatin AB 10 mg filmomhulde tabletten (CTI 509680-01, BE509680)